Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Hasan Hüsni Abdülvehhab Kimdir?

Hasan Hüsni Abdülvehhab Kimdir?

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLVEHHÂB, HASAN HÜSNİ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Hasen Hüsnî Abdülvehhâb b. Salih b. Abdilvehhâb et-Tücîbî (1884-1968) Tunuslu devlet adamı ve mütefekkir.
Başşehir Tunus’ta doğdu. İlk öğreni­mini burada yaptı. Daha sonra Paris’e giderek siyasî ilimler tahsiline başladıy­sa da babasının ölümü üzerine tahsilini yarıda kesip Tunus’a dönmek zorunda kaldı (1904) Çeşitli görevlerde bulundu: ülkenin muhtelif şehirlerinde valilik yaptı. Valiliği sırasında eğitim ve kültür hizmetlerine önem verdi. Bir yandan ilkokullar açtırırken diğer yandan kon­feranslar vererek kültürün yayılmasına çalıştı. 1939’da Tunus’a dönerek mer­kezde görev aldı. Önce Mahallî İdareler vekili olarak çalıştı. 1943-1947 yılları arasında İçişleri bakanlığı yaptı. Tunus’­un bağımsızlığa kavuşmasından sonra, 1957’den 1962ye kadar Arkeoloji ve Sanat Enstitüsü müdürlüğünde bulun­du. Bu görevi sırasında ülkenin çeşitli yerlerinde beş müze açtırdı, zengin ko­leksiyonunu bu müzelere bağışladı. Ha­yatının son yıllarını genç nesillerin ye­tiştirilmesine sarfetti. Kasım 1968de öldü. Kabri Tunus’ta Cellâz Mezarlığı’ndadır.

Abdülvehhâb. yoğun idarî çalışmaları arasında verdiği konferanslar, yazdığı kitap ve çok sayıdaki makalesi ve yaptı­ğı tenkitli neşirleriyle ilmî faaliyetlerden de geri kalmamıştır. 1904’ten 1924e kadar Haldûniyye Mektebi’nde Tunus tarihi, Arap Dili ve Edebiyatı Yüksek Okulu’nda [571] İslâm tarihi dersle­ri okuttu. 1933 yılında Paris Üniversite­si İslâm Araştırmaları Enstitüsünde [572] bir dizi konferans verdi. 1905’ten itibaren, dünyanın çeşitli şehirlerinde toplanan milletlerarası şarki­yatçılar kongrelerine katıldı ve pek çok komisyonda görev aldı. Kahire. Şam, Bağdat Arap dil akademileri ve Madrid Tarih Akademisi (Academia de Historia Espagnole) üyeliklerinde de bulundu. Encyclopedie de l’Islam’m yürütme ko­mitesinde görev yaptı. 1920’de Tunus umumi arşivinin tasnifındeki ve daha sonra vakıflar idaresindeki çalışmaları, ona ülkesini daha yakından tanıma im­kânı verdi. Çalışmalarından ötürü Kahi­re ve Cezayir akademileri tarafından kendisine “Fahrî doktor” unvanı verildi. Ölümünden sonra, birçok yazmayı da ihtiva eden özel kütüphanesi Tunus Millî Kütüphanesine devredildi.

Abdülvehhâb’ın çok sayıda kitap, ma­kale ve tenkitli neşirleri bulunmaktadır. Başlıca eserleri şunlardır:
1- el-Müntehabü’l-medresî mine’1-edebi’L-Tûnisî [573] Yeni baskısı Mücmelü târihi’l-edebi’l-Tûnisî [574] adıyla yapılmıştır.
2- Bisâtvi-Cakik tî hadâreti’l-Kayrevân ve şâ’irihâ İbn Reşîk [575] Eser Muhammed el-Arûsî tarafından yeniden neşredil­miştir.
3- Hulâşatut-târihi Tûnis [577] 4- el-İrşâd ilâ kavâ’idi’l iktişâd [578] 5- Şe-hîrâtü’t-Tûnisiyyât [579] 6- el-İmâmü’1-Mâzerî (955)
7- La do-mination musulmane en Sicile [580] 8- Coup d’oell general surles apports ethniqves etrangers en Tunusle [581] 9- La deveJoppement de la musiqve aiabe en Orient, au Maghreb et en Espagne [582] 10- Un temoin oculaire de la conqvete arabe de l’Espagne [583] Yazarın çe­şitli dergilerde yayımlanan makalele­rinin bir kısmı Varakât’ani’I-hadâreti’l-Arabiyye bi-İfrîkıyyeti’t-Tûnisiyye [584] bir eserde toplanarak neşredilmiş­tir. Arap fethinden itibaren Tunus’ta yetişmiş birçok âlim ve edibin biyogra­filerini de ihtiva eden Tunus tarihine dair önemli eseri Kitâbü’l- ‘Umr henüz neşredilmemiştir. Abdülvehhâb’ın tenkitli neşirlerinin başlıcalan şunlardır: Lisânüddin İbnü’l-Hatîb’in A’mâlü’I-a’lâm’ı [585] Centenario della nascita di M. Amaii içinde [586] İbn Şerifin Resâ’ilü’l-intikad’i [587] M. Kürd Ali tara­fından Resâ’ilü’l-büleğâ [588] içinde neşredilmiştir. Ebü’l-Alâ el-Maar’inin Melka’s-sebîlî [589] İbn Fazlullah el-Ömeri’nin Mesâlikü’l-ebşâr adlı eserinden yaptığı seçme: Vaşfu İfrîkıyye ve’1-Endelüs [590] Yah­ya b. Ömer’in Ahkâmus-sûk [591]; Sâgânînin Kitâbü Yefcûl [592]; Câhiz’in et-Tabaşşur bi’t-ticâre [593]; Muhammed b. Sahnün’un Edebü’I-mu’allimîn [594] Ticâni’nin Rihle Tunus 1958. adlı eserleri de tenkitli neşirlerini yaptığı eserler ara­sındadır. [595]

Bibliyografya

1- Serkîs. Muccem, I, 758-759.
2- İbrahim Medkûr. Ma’a’l-hâlidîn, Kahire 1401/1981.
3- Ziriklî. el-A’Iam (nşr Züheyr Fethullah), Beyrut 1984.
4- Muhammed Mahfuz, Terâcimü’l-mü’ellilin et-Tûnisiyyin, Beyrut 1402-1406/1982-86.
5- Mu­hammed Mehdî Allâm, el-Mecmaciyyûn fî hamsine ‘âmen, Kahire 1406/1986.
6- Ch. Bouyahia. “Abd al-Wahhâb”, El? Suppl. (İng.), I, 11-12. [596] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülvasi el-Cebeli Kimdir? Hakkında Bilgi Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top