Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abid Çelebi Tekkesi Hakkında Bilgi

Abid Çelebi Tekkesi Hakkında Bilgi

Sponsor Bağlantılar

ÂBİD CELEBİ TEKKESİ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Abid çelebi tekkesi İstanbul’un ikinci mevlevîhanesi ve XV. yüzyılın sonlarında kurulmuş olan en eski tekkelerinden biri.
Fatih’te Kaclıçeşmesi Yenihamam ci­varında Otlukçu Yokuşu ile Hüseyin Remzi Bey sokağının birleştiği yerde bulunduğu bilinmektedir. Kuruluşun­dan XVIII. yüzyılın sonlarına kadar faali­yetini sürdürmüş ve bir süre metruk kaldıktan sonra XIX. yüzyılda tekrar canlandırılmışsa da bugüne intikal ede­memiştir. Kuruluşunda Mevleviyye ve Nakşibendiyye’ye hizmet etmekte iken ihyasından itibaren Sa’diyye’ye geçmiş­tir. Âbid Baba Tekkesi ve Fatih Mevle­vîhanesi” adlarıyla da anılmaktadır. Tekkenin banisi, Nakşibendiyye bü­yüklerinden şeyh Abdullah-ı İlâhînin halifesi, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî nes­linden Şeyh Âbid Çelebi’dir (ö. 1498). İnşa tarihi kesinlikle tesbit edileme­mekle beraber vakfiye tertip tarihinin 1494 sonlarına (900 Saferinin başları) rastlaması göz önünde tutularak, bu tarihten az önce yaptırılmış olduğu ka­bul edilebilir. Birçok tarikat yapısı gibi mescid-tekke mahiyetinde olan Âbid Çelebi Tekkesi, banisinin hem Mevleviy-ye’den hem de Nakşibendiyye’den hilâfet’i bulunması sebebiyle her iki tari­kata da hizmet etmesi İçin kurulmuş ve bu husus vakfiyesinde belirtilmiştir. Nitekim tekkede cuma geceleri Nakşi­bendî, perşembe günleri de Mevlevi âyi­ni icra edildiği bilinmektedir.

Âbid Çelebi Tekkesi İstanbul’un en eski tekke yapılarından biri olmanın ya­nı sıra, Fâtih Sultan Mehmed’in Mevlevîler’e tahsis ettiği Kalenderhane Camii-Tekkesi’nden sonra, şehrin ikinci mevlevîhanesi olarak bu tarikatın İstan­bul’daki gelişmesinde önemli rol oyna­mıştır. Tekkenin vakıfları. Şeyh Âbid Çelebi’nin ölümünden sonra, içlerinde hanımı Sittişah Hatun’un da bulunduğu birçok kişi tarafından yapılan ilâvelerle zenginleştirilmiştir. Bu dönemin son şeyhi Hacı Mehmed Efendi’nin 1781’de ölümü üzerine tekkenin faaliyeti dur­muş ve binalar bakımsız kalmıştır. XIX. yüzyılın başlarında, Mevleviyye’ye men­sup devlet adamı Mehmed Said Halet Efendi, metruk tekkenin mevlevîhane olarak ihya edilmesi için Sultan II. Mahmud nezdinde teşebbüste bulunmuşsa da 1823’te öldürülmesi üzerine bu te­şebbüs yarım kalmıştır. Tekkeyi kısa bir süre sonra (ö. 823-1826 arasında).

Sa’diyye’den “Hasırcızâde Damadı” la­kaplı Şeyh Hüseyin Hamdi Efendi (ö. 1841) ihya etmiştir. Bu tarikat değişikli­ğine rağmen yeni tanzim edilen vakfi­yeye, Sa’dî âyini icra edilmeden önce tekkenin şeyhi tarafından Mesnevi okutulması, dolayısıyla da bu görevde bulunacak kişilerin mesnevihan olmala­rı şartı konulmuştur. İkinci baninin ölümünden sonra tekkeye Şeyh Sa’ded-din Efendi (ö. 1872), Şeyh Mustafa Sıdkî Efendi (ö. 1890) ve Şeyh Salâhaddin Bey (ö. 1930) postnişin olmuşlardır. 1918’deki büyük yangında Âbid Çelebi Tek­kesi, çevresindeki birçok hayır eseriyle birlikte ortadan kalkmış ve bir daha da ihya edilememiştir. Zamanla arsasına çeşitli binalar yapılmış, geriye bazı du­var izlerinden ve mezar taşlarından başka bir şey kalmamıştır.
Âbid Çelebi Tekkesi’nin gerek ilk ge­rekse ikinci safhalarındaki mimari özel­likleri belli değildir. Ancak ilk inşa edil­diğinde, mescid-tevhidhaneden başka, şeyh ve ailesinin oturduğu bir harem dairesi ile dervişlere ait beş hücreden ibaret mütevazi bir zaviye niteliği taşı­dığı, ihyasında ise daha geniş tutularak içine harem ve selâmlık bölümlerini de ihtiva eden iki katlı büyük bir bina ya­pıldığı bilinmektedir. [92]

Bibliyografya

1- İstanbul Vakıfları Tahrîr Defteri 953 (1546) Tarihli (nşr. Ö. Lütfi Barkan-E Hakkı Ayverdi), İstanbul 1970.
2- Evliya Celebi. Seyahatname, İstanbul 1978.
3- Ayvansarâyî. Hadikatü’t-cevâmi’, I, 152: Âsitâne Tek­keleri.
4- Hacı İsmail Beyzade Osman Bey. Mecmûa-i Ceuâmi’, İstanbul 1304.
5- Bandırmalızâde, Mecmûa-i Tekâyâ, İstan­bul 1307.
6- S. N. Ergun. Türk Musikisi Antolojisi, İstanbul 1942.
7- Tahsin Öz. İstanbul Camileri, Ankara 1962.
8- Abdülbâki Gölpınarlı. Meviânâ’dan Sonra Mevlevîlik, İstanbul 1983.
9- İ. Aydın Yüksel. Osmanlı Mimarîsinde II. Bayezid-Yauuz Selim Devri (886-926/1481 -1520), îstanbui 1983.
10- R. Ekrem Koçu. “Abid Çelebi Mescidi ve Tekkesi”, İst A, I, 168.
11- “Âbid Çelebi Mes­cidi ve Tekkesi (Fatih Mevlevihanesi)”, İs­tanbul Kültür ve Sanat Ansiklopedisi, İstan­bul 1982. [93] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abid Nedir? Abid Ne Demektir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top