Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdüsselam el esmer kimdir?

Abdüsselam el esmer kimdir?

Sponsor Bağlantılar

ABDÜSSELÂM el-ESMER Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Abdüsselâm b. Selîm el-Esmer el-Feytûrî (ö.981/1574) Arûsiyye tarikatının ikinci piri, Kuzey Afrikalı tanınmış sûfî.
12 Rebîülevvel 880’de [29] Trablusgarp’ın Zelîtan bölgesin­de doğdu. Mensup olduğu Feytûriyye kabilesinden dolayı Feytûrî nisbesini al­dı. Gördüğü bir rüya üzerine annesi oğ­luna Esmer lakabını verdi. Yaşadığı dö­nem Hafsîler, İspanyollar, yerli kabile­ler, Saint John şövalyeleri ve Osmanlılar’ın Trablusgarp hâkimiyeti için mücadele ettikleri hassas ve karışık bir dev­reye rastlar. İlk tasavvuf terbiyesini Arû­siyye tarikatı şeyhlerinden Abdülvâhid ed-Dükâli’den aldı ve ona yedi yıl hiz­met etti.

Bid’at ve hurafelerle mücade­leyi esas alan irşad anlayışından dola­yı kabilelerle arası açıldı. Yöredeki dü­ğün âdetlerine. Ölülerin ardından yapı­lan matem törenlerine ve kadınlarla er­keklerin bu törenlerde bir arada bu­lunmalarına karşı çıktığı için bazı olay­lar meydana geldi. Bölgede hâkimiye­tini güçlendirmek isteyen Hafsî hane­danı bu olayları öne sürerek Abdüsselâm’ı Trablusgarp’tan uzaklaştırdı. Bu­nun üzerine, doğum yeri olan Zelîtan’-da yeniden oturma hakkı elde edinceye kadar irşad faaliyetlerine ara verdi. Berâhime kabilesinin daveti üzerine Zelîtan’a yerleşerek bir zaviye kurdu ve ora­da vefat etti. [30] Türbesi bugün de Trablusgarp’ın önem­li bir ziyaret yeri olup yanında bulunan el-Ma’hedü’1-Esmeri’de dinî eğitim ya­pılmaktadır.

Arûsiyye ile ilgili kaynaklara göre, Arûsiyye’ye intisap etmeden önce sek­sen kadar şeyhten feyiz alan Abdüsselâm el-Esmer’in şeyhliğini Arûsiyye’nin kurucusu Ahmed b. Arûs (ö. 868/1463) önceden haber vermiştir. Abdüsselâm el-Esmer bazı ekleme ve kısaltmalarla tarikatın evradını yeniden tertip etmiş, müridlerinin tütün içmesini yasaklamış ve beyaz elbise giymelerini tavsiye et­miştir. Ayrıca “Huzur” adını verdiği zikir meclislerinde bendir çalmayı gelenek haline getirmiştir. Huzur zikri yapılır­ken ferdî zikre izin vermemiş, müridlerin bu meclislere devamını şart koş­muştur. Müridlerinden akîde konusun­da Senûsrye, marifet hususunda da İbnü’l-Arabi’ye uymalarını isteyen Ab­düsselâm el-Esmer, İbnü’l-Arabî’yi bü­tün zamanların en büyük velîsi olarak kabul eder. [31]

Eserleri.

1- el-Envârü’s-seniyye fî esânîdi’t-tarîkati’l-Arûsiyye. Bu eserinde, şeyhi Abdülvâhid ed-Dükâirden Arûsiy­ye tarikatının kurucusu Ahmed b. Arüs’a ve ondan da Ebü”l-Hasan eş-Şâzelfye ulaşan tarikat silsilesini vermiştir.
2- Naşîhatü’l-mürîdîn li’1-cemâ’ati’1-mün-tesibîn fi’İ-‘Atûsî. el-Vaşıyyetül-kübrâ (Kahire, ts.) adıyla tanınan klasik bir “Adâb risalesi” tarzındaki bu eserde mü­ridlerinin davranış ve âdetlerini nasıl dü­zenlemeleri gerektiğini anlatır.
3- el-Vaşiyyefü’ş-şuğrâ. Bu eser el-Vaşiyyetü’1-kübrâ’nm muhtasarı olup Müleyci’nin Fî Hamişi hayati seyyidî Abdisselâm el-Esmer [32] adlı eseri­nin içinde basılmıştır.
Abdüsselâm el-Esmer’in hayatıyla il­gili olarak Muhammed b. Muhammed Mahlûf tarafından yazılan Mevd/ıibü’r-rahîm fî menâkıbi Mevlânâ eş-Şeyh seyyidî ‘Abdisseîâm b. Selîm adlı menâkıbnâme, Tenkihu ravzati’l-ezhâr ve münyetü’s-sâdâti’l-ebrâr fî menâkıbi seyyidî cAbdİsselâm el-Esmer adıyla neşredilmiştir. [33] Bu eser Ab­düsselâm el-Esmer’in müridlerinden bi­ri olan Kerîmüddin Bermüni’nin Ravlatü’1-ezhâr ve münyetü’s-sâdâti’l-ebrâr fî menâkıbi şâhibi’t-Târ adlı eserinin bir muhtasarıdır. Aynı soydan Ebû Mu­hammed Abdüsselâm b. Salih el-Esmer de onun hakkında Fethu’l-alîm fî menâkıbi Abdisselâm b. Selîm adlı bir eser kaleme almıştır. [34]

Bibliyografya

1- İshak b. İbrahim el-Müleycî. Fi Hamişi haya­ti seyyidî Abdisselâm el-Esmer, Tripoli 1969.
2- Muhammedi Mahlûf, Şeceretü’n-nûri’z-zekiyye, Kahire 1349-Beyrut, ts. (Dârü’l-Kitâbi’l-Arabî), I, 318.
3- Brockelmann, GAL Suppl., II, 683, 998.
4- F. De Jong, Tumq and Turuq-Linked Institutions in Nineteenth Century Egypi. Lelden 1978.
5- F. De Jong, “al-Asmar”, EI, Suppl. (İng.), I, 93-94.
6- Abdülhay el-Kettânî. Fihrisü’l-fehâris (nşr. İhsan Abbas). Fas 1347- Beyrut 1402/1982. [35] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Mardini Abdusselam Efendi Kimdir? Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top