Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdulvehhab Bin Abdurrahman Kimdir

Abdulvehhab Bin Abdurrahman Kimdir

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLVEHHÂB b. ABDURRAHMAN Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Abdülvehhâb b. Abdurrahmân b. Rüstem el-Fârisî (ö. 208/823) Rüstemîler’in İbâzıyye kolunun ikinci imamı.
Babasının 784 yılında ölümü üzeri­ne sülâlenin başına geçti. İbâzî meşâyi-hi onu imam olarak tanıdı ve bazı İbâ­zî liderlerinin imam olabilmeyi yaşlılar meclisinin tavsiyelerine uyma şartına bağlayan görüşünü reddetti. İbâzî meşâyihi ile bazı İbâzî liderleri arasında­ki bu ihtilâf sebebiyle mezhep mensup­ları iki gruba ayrıldılar. İleri sürdükle­ri şartların kabul edilmediğini gören ve imama açıkça cephe alan bu ayrılıkçı gruba Nükkâr. Abdülvehhâb’ı kayıtsız şartsız destekleyenlere de Vehbiyye adı verildi.
Rüstemîler’in başşehri Tâhert, Mağ-rib bölgesindeki tüccarların güven için­de sık sık uğradığı ticarî bir merkez olup her geçen gün biraz daha geliş­mekteydi. Nitekim Abdülvehhâb da ik­tidara gelmeden önce ticaretle uğraşmış ve Tâhertin ileri gelen zenginlerin­den biri olmuştu. Şehirde giderek artan refaha ve yabancı unsurların çoğalma­sına paralel olarak karışıklıklar da arttı.

Bu arada Nükkâr’a mensup bir grup Yezîd b. Fendin’in başkanlığında İmam Abdülvehhâb’a karşı ayaklandı. Ancak bu isyan silâh gücüyle kısa sürede ber­taraf edildi. Bunlar daha sonra yeni­den faaliyete geçerek Abdülvehhâb’a suikast düzenledikleri gibi aralarında Abdülvehhâb”m oğlunun da bulundu­ğu pek çok kişiyi öldürdüler. Bu olay­dan bir müddet sonra bölgenin en güç­lü kabilelerinden Hevvâre ve Levâteliler de isyan ettiler. Bu isyanları da bas­tıran Abdülvehhâb, Dammâr ve Nefû-se dağlarına çekilip uzun süre orada kaldı.

İfrîkıyye Emîri İbrahim b. Ağleb’in oğ­lu Abdullah’ın Trablus valiliği sırasında, başta Hevvâre olmak üzere, bazı Haricî Berberî kabileleri ayaklanıp Ağlebî kuv­vetlerini yenerek Trablus’a girdiler. Fa­kat Abdullah daha sonra on üç bin kişi­lik bir ordu ile Trablus üzerine yürüyüp Berberîler’i şehirden çıkardı ve surları tamir ettirdi. Berberilerin Trablus’ta mağlûp olduklarını öğrenen Abdülveh­hâb, İbâzî kabilelerini etrafına toplayıp Trablus üzerine yürüdü (812).

Abdülvehhâb’ın şehri kuşatması üzerine onunla savaşa giren Abdullah b. İbrahim bu sırada babasının ölüm haberini aldı ve şehri kuşatmakta olan Abdülvehhâb ile anlaşarak Trablus’tan ayrıldı. Anlaşma­ya göre şehrin sahil kısmı Ağlebfler’e. iç kısımları ise Abdülvehhâb’a bırakılıyor­du. Rüstemîler bu tarihten itibaren Ağ-lebîler’le sürekli mücadele halinde ol­mamak için İbâzî kabilelerini Trablus ve Güney Tunus’ta İskân ettiler.

Haricî inancına sahip olan ve İbâzıy-ye’nin Vehbiyye kolunu kuran Abdülvehhâb, Bağdat Abbasî halifeliğini tanı­mamasına rağmen Endülüs Emevîleri ile iyi münasebetler kurdu ve oğlunu bir sefaret heyetinin başında Endülüs’e gönderdi. II. Abdurrahman bu heyeti büyük bir ihtişamla kabul etti. Abdülvehhâb’ın kendisine yöneltilen çeşitli sorulara verdiği cevapları ihtiva eden Mesâ’ilü Nelûse (Neuâzilü Nefûse) adlı bir eseri vardır. Ölümünden sonra yerine Ebû Saîd el-Eflah geçti. [597]

Bibliyografya

1- İbnü’l-Esîr, el-Kâmil (nşr. C. I. Tornberg), Lelden 1851-76- Beyrut 1385-86/1965-66.
2- İbnü’s-Sağır, Ahbârü’le immeti’r-Rüstemiyyîn (nşr. Muhammed Nasır-ibrahim Behhâz), Beyrut 1406/1986.
3- Ziriklî, el-A’lâm, Kahire 1373-78/1954-59.
4- Ali Yahya Muammer. el-lbâzıyye fi’l-Cezâ ‘ir, Kahire 1399/1979. ayrıca bk. indeks;
5- Seyyid Abdölazîz Sâlim. Tânhu’t-Mağrib fi’l-aşri’l-İslâmt, İskende­riye 1982.
6- Mohamed Talbi. ed-Devletü’l-Ağtebiyye (trc. Müncî es-Sayyâdî), Beyrut 1985.
7- Jamil M. Abu’n-Nasr, A History of the Maghrib in the Islamic Period, Cambridge 1987.
8- A. De Motylinski. “Abdülvehhâb”, İA, I, 104.
9- Georges Marçais. “Rüstemîler”, İA, IX, 802-804.
10- T. Lewicki. “al-İbâdiyya” El (lng.), III, 648-660. [598] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Hasan Hüsni Abdülvehhab Kimdir? Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top