Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdülvahid er-Reşid Kimdir? Hakkında Bilgi

Abdülvahid er-Reşid Kimdir? Hakkında Bilgi

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLVAHİD er-REŞİD Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Ebû Muhammed Abdülvâhid er-Reşîd b. İdrîs el-Me’mûn b. Ya’küb (ö. 640/1242) Muvahhidler Devleti hükümdarı (1232-1242). 615’te (1218) Habâbe adlı bir cariye­den doğdu. Babası İdrîs el-Me’mûn, 1233 yılında taht iddiacılarından Yahya b. Nâsır’ın eline geçmiş olan Merakeş üzerine yürüdüğü sırada ölünce, annesi onun ölümünü gizleyerek ordunun nüfuzlu kumandanlarından Kânun b. Cermûn es-Süfyânî, Şuayb b. Vakârit el-Heskûri ve hıristiyan birliklerin kuman­danı ile anlaştıktan sonra, on dört ya­şındaki oğlu Abdülvâhid’i er-Reşîd un­vanıyla hükümdar ilân ettirdi. [549] Ordu ve devlet erkânının deste­ğiyle tahta geçen Abdülvâhid süratle Merakeş üzerine yürüdü ve Yahya b. Nâsır’ı mağlûp ettikten sonra Kâdî Ebû Muhammed’in gayretleri sayesinde faz­la bir mukavemetle karşılaşmadan şeh­re girdi. Habâbe, kumandanların oğlu­nu desteklemelerine karşılık, ele ge-çirebilirlerse Merakeş’i yağmalamala­rına müsaade edeceğine söz vermişti. Fakat Abdülvâhid de halka şehri tes­lim ettikleri takdirde mal ve can gü­venliklerinin teminat altında olacağı­na dair söz verdiği için, kumandan ve askerlere yağmadan bekledikleri ka­zanca karşılık 500.000 dinar ödemek zorunda kaldı.

Abdülvâhid tahta geçtiğinde tam bir çöküş içinde olan devleti eski haline ge­tirmek üzere bazı teşebbüslerde bulun­du. Önce bütün Muvahhidler’in deste­ğini kazanmak için hutbelerde Mehdî b. Tûmert’in adını zikretmeye başladı. Mehdî’nin koyduğu, fakat babasının kal­dırdığı vergileri yeniden koydu. Abdül­vâhid Merakeş’te yönetime hâkim ol­duktan sonra Benî Hüd tarafından İş-bîliye’den kovulan Ömer b. Vakârit el-Heskûrî de onun hizmetine girdi. Ancak bir müddet sonra Abdülvâhid’e karşı açıkça cephe alarak Yahya b. Nasır adı­na davette bulunmaya başladı ve bazı Muvahhid kabilelerini de yardıma çağır­dı. Bunun üzerine Abdülvâhid, dama­dı İdrîs’i başşehirde bırakıp Yahya’ya karşı harekete geçti ve Sicilmâse’de onu bozguna uğrattıktan sonra geri dön­dü. Yahya’ya katılmış olan Saîd b. Zekeriyyâ kumandasındaki Muvahhidler de tekrar ona bağlılık arzettiler (631 /1233-34) Ömer b. Vakârit daha sonra Hlotlar’ın relsi Mes’ûd b. Humeydân’ı Abdül­vâhid’e karşı kışkırttı. 0 da bunu haber alınca bir komplo hazırlayıp Mes’ûd’u önde gelen yirmi beş arkadaşıyla bir­likte öldürttü.

Hlotlar Yahya b. Humey-dân’ın başkanlığına isyan ederek Yah­ya b. Nâsır’ı tahta geçirmek için Me­rakeş’i muhasara ettiler. Şehirde er­zak tükenince Abdülvâhid Sicilmâse’ye kaçtı. Yahya da şehri zaptedip yağma­ladı (632/1234-35). Aynı yıl Cenevizliler Sebte’yi (Cevta) kuşattılar ve 400.000 dinar haraç aldıktan sonra kuşatmayı kaldırdılar. Abdülvâhid 633’te (1235-36) Sicilmâse’den Merakeş’e hareket etti. Yahya’yı mağlûp ederek şehre gir­di. Daha sonra intikam almak için Hlot-lar’ın üzerine yürüdü ve Fas’a kadar geldi. Bu sırada Yahya b. Nasır Araplar tarafından öldürüldü, başı Fas’ta bulu­nan Abdülvâhid’e gönderildi. Bu geliş­meler üzerine İşbîliye halkı da ona biat etti. Yahya’nın öldürülmesinden sonra Hlotlar da bağlılık arzettiler; fakat Abdülvâhid buna rağmen üzerlerine asker sevkederek onlardan intikam aldı. En­dülüs’te Benî Hûd’a karşı isyan etmiş olan İbnü’l-Ahmed Muhammed b. Yû­suf b. Nasr da 636’da (1238-39) ona tâbi oldu. Fakat bütün gayretlerine rağ­men Abdülvâdîler hanedanının kurul­masına ve Merinîler’in ülkenin çeşitli yerlerini işgal etmelerine engel olama­dı. Giderek güçlenen Merinîler Mağrib ve İspanya’yı Muvahhidler’in elinden alır­ken Franklar da 29 Mayıs 1239da Kurtuba’yı işgal ettiler.
Abdülvâhid er-Reşîd, on yılı aşkın bir süre hükümdarlık yaptıktan sonra 9 Cemâziyelâhir 640’ta [550] Merakeş’te sarayının bahçesindeki havuz­da boğularak öldü. Yerine Merînîler’le barış anlaşması yapan Ebü’l-Hasan Ali es-Saîd geçti. [551]

Bibliyografya

1- İbn Hallikân. Vefeyât Inşr. İhsan Abbasi, Beyrut 1968-72.
2- İbn İzârî, el-Beyânü’l-muğrib (nşr. Muhammed ibrahim el-Kettânî vdğr), Beyrut 1406/1985.
3- Zehebî, A’lâmü’n-nübetâ, XXII, 343.
4- İbn Haldun, el-İber, Bulak 1284- Beyrut 1399/1979.
5- İbnü’l-İmâd. Şezerâtü’z-zeheb, Kahire 1350-51- Beyrut, ts. (Dâru İhyâi’t-türâsi’l-Arabî), V, 208.
6- Muhammed b. Muhammed el-Endelüsî. el-Hulelü’s-sündüsiyye fi’l-ahbâri’t-Tûnisiyye (nşr Muhammed el-Habîb el-Heyle), Beyrut 1985.
7- el-Hıttetüt-mevşiyye fî zikri’l-ahbâri’t-Merrâküşiyye (nşr Süheyl Zekkâr-Abdulkâdir Zimâme), Rabat 1399/ 1979.
8- E. de Zambaur. Manvel de Genealogie et de Chronologie Pour t’Histoire de Ustam, Harınover 1927.
9- Halil Edhem, Düvel-i İstâmiyye, İstanbul 1927.
10- AN b. Ebû Zer’ el-Fâsî. ez-Zahîretus-seniyye fî târİhi’d-deuletİl-Meriniyye, Rabat- 1972.
11- Ziriklî, el-Aclâm, Kahire 1373-78/1954-59.
12- C. E. Bosvvorth. İslâm Devletleri Tarihi (trc. Erdoğan Merçit-Meh­met İpşirlil, İstanbul 1980.
13- Abbâs b. İbrahim. el-Tlâm bi-men halle Merrâkilş oe Ağmât mine’l-aclâm (nşr. Abdülvehhâb b Mansûr), Rabat 1974-83.
14- Seyyid Abdülazîz Salim. Târihu’l-Mağrib fil’asıl-lslâmî, İskenderiye 1982.
15- H. İbrahim Hasan, Târîhu’t-İstâm, Kahire 1983.
16- Abdülmecîd en-Neccâr. el-Mehdî b. Tümart, Beyrut 1403/1983.
17- İbrahim Harekât. el-Mağrib “Abre’t-târîh, Rabat 1405/1985.
18- A. Bel. “Abdülvâhîd”, İA, I, 104-105.
19- Pierre de Cenival. “Merâkeş”, İA, VII, 744.
20- Şinâsî Altundağ. “Muvahhidler”, İA, VIII, 770.
21- G. Marçais, “Abd al-Wâdids”, El2 (İng), I, 92-94. [552] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülvadiler Kimdir? Hakkında Bilgi Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top