Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdülmelik eş-Şirazi Kimdir? Hakkında Bilgi

Abdülmelik eş-Şirazi Kimdir? Hakkında Bilgi

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLMELİK eş-ŞÎRAZÎ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Ebü’l-Hüseyn Abdülmelik b. Muhammed eş-Şîrâzî Ortaçağ matematikçisi ve astronomi bilgini. Hayatı hakkında yeterli bilgi bulun­mamakta, 550’de (1155) ve nisbesine göre de muhtemelen Siraz’da doğup 600’den (1204) önce öldüğü sanılmak­tadır. Şîrâzî, daha çok Helenistik Grek matematikçilerinin kitapları üzerinde çalışmış ve onları özetleyerek Arapça’­ya çevirmiştir. Ele geçen tek eseri. Taşaf-fuhu’I-mahrûtât (koni kesilmeleri), m.ö. 111. yüzyılın ikinci yarısında yaşa­yan, elips ve hiperbol kelimelerini ilk defa ilim dilinde kullanan, İskenderiye ekolünün ünlü geometri bilgini Pergeli (Antalya civarındaki Pergaeus) Apolloni-us’un Könika (koniler) adlı eserinden yaptığı özlü kısaltmadır. Şîrâzî Taşaf-fuhu’I-mahrûtât’ı, kendinden önce Kö­nika üzerinde geniş bir inceleme yap­mış olan Hilâl b. Ebû Hilâl el-Hımsî (ö 270/883-84) ile Sabit b. Kurrenin (ö. 288/901) cîlmü eşkâli kutu’il-mahrûtât adlı eserlerinden faydalanarak kaleme almıştır.

Eser, Latince’ye de ter­cüme edilerek 1669 yılında Kİlan’da (Kiel) basılmıştır. Abdülmelik eş-Şîrâzî”nin bundan başka, Batlamyus’un (Ptolema-eus) ünlü Almagestını de Arapça olarak özetlediği bilinmektedir. Ancak bu eser ele geçmemiş olup Kutbüddin eş-Şîrâzi (ö. 710/1311) tarafından, ondan faydalanılarak Farsça’ya yapıları ve Dürretü’t-tâc fi’ğurreti’d-dîbâc adlı eseri­nin bir bölümünü teşkil eden Almagest tercümesi vasıtasıyla tanınmaktadır.
Bugün sadece yarısı mevcut olan Kanika’nın, Şîrâzî’nin Taşafiuhu’i-mahtât’ı ile diğer müslüman matematikçile­rin eserin aslından yaptıkları tercüme­lerle tamamlanabilmiş olması, bu eser­lerin ilim tarihi açısından taşıdıkları önemi artırmaktadır. Taşaffuhu.’1-mahrûtât’ın yazma nüshaları, Topkapı Sarayı Müzesi [502], Süleymaniye [503], Nuruosmaniye (nr. 2972), Lelden Üni­versitesi [504] ve Oxford Bodlelan [505] kütüphanele­rinde bulunmaktadır. [506]

Bibliyografya

1- H. Suter, Mathematiker, Lelpzig 1900.
2- Brockelmann, GAL Suppi, I, 858;
3- G. Sarton. Introduction, New York 1975.
4- Sezgin. GAS, İli, 134; V, 141; VII, 403.
5- Ebü’l-Kâsım Kurbânî, Zindegînâme-i Riyâzîdânân-i Devre-i İslâm, Tahran 1365.
6- C. Schoy. “Şîrâzî”, İA, XI. 563-564.
7- D. Pingree. “Abd-al-Malek Sirâzi”, Elr., 1, 128. [507] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülmelik Bin Nuh Bin Nasr Kimdir? Hakkında Bilgi Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top