Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdülmelik Bin Mansur Kimdir

Abdülmelik Bin Mansur Kimdir

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLMElİK b. MANSÛR Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Ebû Mervân Seyfüddevle Abdülmelik el-Muzaffer b. Muhammed el-Mansûr (ö. 399/1008) Endülüs Emevî Devleti’nin meşhur hâcib’i Mansûr’un oğlu ve halefi. 364’te (974-75) Zelfâ adlı bir cariye­den doğdu. Babasının sağlığında hem devlet idaresinde hem de savaş mey­danlarında görev alarak önemli tecrü­beler kazandı. Babası 991 yılında oğlu lehine hâciblikten feragat etti, ancak bu görevi fiilen yine kendisi yürüttü. Mansûr Fas’ı Zîrî b. Atıyye’nin elinden alınca Abdülmelik’i buraya vaili tayin et­ti (998). Fakat altı ay sonra Kurtuba’ya çağrılarak yerine İbnü’l-Katta’ adıyla meşhur îsâ b. Saîd getirildi. Bir sefer sırasında hastalanan Mansûr, oğlunu yanına çağırıp ordu kumandanlığını kar­deşi Abdurrahman’a emanet etmesini istedi ve kendisine bazı tavsiyelerde bulunduktan sonra Kadı İbn Zekvân ile bir­likte onu Kurtuba’ya gönderdi. Abdül­melik Kurtuba’ya vardığında bazı çevre­lerin isyan hazırlığı içinde olduklarını gördü. Babasının ölüm haberi Kurtu­ba’ya ulaşınca Halife II. Hişâm el-Müeyyed kendisini hâcibliğe tayin ederek hil’at giydirdi. [483]

Abdülmelik hâcib olduktan sonra kı­sa sürede idareye hâkim oldu ve olay çıkarmalarından endişe ettiği şahısları Septe’ye (Cevta) sürdü. Halife Hişâm bütün devlet işlerini ona bırakıp inziva­ya çekildi. Abdülmelik babasının idarî ve askeri sahadaki politikasını aynen takip etti. Bazı vergileri kaldırdı. Baba­sının kuzeydeki hıristiyan devletlerle yapmış olduğu anlaşmaları yeniledi. 1003 yılında Frank topraklarına saldı­rınca, kendileriyle anlaşma yaptığı hıris­tiyan prensler de ona bilfiil yardımcı ol­dular ve onu yarımadanın en güçlü hâ­kimi olarak tanıdılar. Ertesi yıl Kastilya topraklarına hücum edince de Kont Sancho Garcia ateşkes istedi ve 1005 yılında Galicia ve Asturias’a karşı tertip­lediği seferlerde ona yardım etti. Bir yıl sonra Benblûne’ye (Pomplona) karşı dü­zenlediği başarısızlıkla sonuçlanan sefer ise başşehir Kurtuba’da bazı huzursuz­luklara sebep oldu. Abdülmelik daha sonra Clunia Kalesi’ni ele geçirip tahrip etti. Gazvetü’n-nasr diye meşhur olan bu seferden sonra Halife Hişâm ona el-Muzaffer unvanını verdi (1007). Ertesi yıl Sançho Garcia üzerine bir sefer daha düzenlemek zorunda kaldı. 1008 yılında yeni bir sefere çıkarken Kurtuba yakın­larındaki Vadi Ermilât’ta (Guadimellato) hastalandı. 16 Safer 399’da [484] vefat etti ve Zâhire’de defnedildi. Ölümünden sonra yerine geçen karde­şi Abdurrahman tarafından zehirlendi­ğine dair rivayetler sağlam bir temele dayanmamaktadır.

Abdülmelik halk tarafından sevilen âdil bir idareciydi. Endülüs Emevî Dev­leti son parlak devrini onun zamanında yaşamıştır. Ülkede huzur ve güve­ni sağladı. Babası kadar kabiliyetli ol­mamakla birlikte sahip olduğu devlet adamlığı vasfı ile devleti başarıyla idare etti. Endülüs Emevî Devleti’nin çöküş devrine rastlayan altı yılı aşkın idarecili­ği sırasında zaman zaman bazı isyanlar çıkmış, ancak kayda değer iki isyanı da rahatlıkla bastırmıştır. [485]

Bibliyografya

1- Dabbî. Buğyetü’l-mültemis, Kahire 1967.
2- İbnü’l-Esîr, İslâm Tarihi: el-Kâmil fi’t-târîh Tercümesi, IX itrc Abdülkerim Özay-dın), İstanbul 1987.
3- İbn Hallikân, Vefe-yât (nşr ihsan Abbas), Beyrut 1397/1977.
4- Nüveyrî. Nihâyelü’l-ereb, XXIII (nşr A. Kemâl Zekî-M Mustafa Ziyâde). Kahire 1980.
5- İbn Haldun, el-İber, Bulak 1284-Beyrut 1399/1979.
6- İbnü’l-Kâdî. Cezvetut-iktibâs, Rabat 1973-74.
7- Makkarî, Nefhu’t-tîb (nşr ihsan Abbas), Beyrut 1388/1968.
8- Muham­med b. Muhammed el-Endelüsî, el-Hulelü’s-sündüsiyye fi’l-ahbâri’t-Tûnisiyye (nşr Mu­hammed el-Habîb el-Heyle), Beyrut 1985.
9- R, Dozy, Spanlsh İslam (trc F. Griffin Stokes), London 1972.
10- Anwar G. Chejne. Müslim Spain, iıs His-tory and Cuiture, Minnesota 1974.
11- Ro-bert Mantran. L’Expension Musuimane, Paris 1979.
12- Philip K. Hitti, Siyâsî ve Kültürel İslâm Tarihi İtrc Salih Tuğ, İstanbul 1980.
13- Ziriklî, elA’lâm (nşr Züheyr Fethullah), Beyrut 1984.
14- David Was-sersteln. The Rise and Fail of the Party Kings, Princeton 1985.
15- R Dozy, “İbn Ebû Amir’in ölümünden sonraki Endelüs”, Do­ğuştan Günümüze Büyük İslâm Tarihi, İstan­bul 1987.
16- C, F. Seybold, “Abdül­melik”, İA, I, 95.
17- C, F. Seybold, “Âmiriler”, İA, I, 408.
18- C, F. Seybold, “Âmirids”, El?(İng), I, 446.
19- E. Levi-Provençal. “Abd al-Malik”, El2 (İng.), I, 75-76.
20- D. M. Dunlop. “Hishâm II”, El2 (İng). III, 495-496. [486] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülmelik Bin Katan Kimdir? Hakkında bilgi Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top