Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdullah ed-Dihlevi Kimdir

Abdullah ed-Dihlevi Kimdir

Sponsor Bağlantılar

ABDULLAH ed-DİHLEVÎ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Abdullah b. Abdillatîf ed-Dihlevî en-Nakşibendî (ö. 1240/1824) Mutasavvıf, Nakşibendiyye tarikatının Hâlidiyye kolunun kurucusu Hâlid-i Bagdâdî’nin şeyhi.
Gulâmu Ali diye de tanınır. 1156’da (1743) Pencap’ta doğdu. Rüyasında gör­düğü Hz. Ali, doğacak çocuğuna kendi adını koymasını istediğinden babası ona Ali adını verdi. Büyüme çağına ge­lince Gulâmu Ali adını aldı. Fakat daha sonra rüyasında Hz. Peygamber’in kendisine “Abdullah” diye hitap etmesi üzerine bu iki isimle tanındı. Dinî ilimle­ri küçük yaşta öğrenmeye başladı. Da­ha sonra Delhi’ye giderek Abdülazîz ed-Dihlevrden Şahîh-i Buhâri okudu. Tef­sir, hadis ve fıkıh ilimlerinde kısa za­manda oldukça ileri bir seviyeye ulaştı. Babası, Kadiri Şeyhi Nâsıruddin’e inti­sap etmesini istediyse de bu istek gerçekleşmeden şeyh Nâsıruddin ölün­ce onu bu konuda serbest bıraktı. Nak­şibendî şeyhi Cân-ı Canan Mazhar’a (o 1195/1780) yirmi iki yıl hizmet ettikten sonra ondan irşad için mutlak İcazet aldı. Şeyhi bir Şiî tarafından öldürülün­ce onun yerine geçti ve kısa zamanda büyük bir üne kavuştu. Müridlerinin tasavvufî terbiyesiyle ilgilenmesi yanında günün belli saatlerinde zaviyesinde ha­dis, fıkıh, tefsir ve tasavvuf dersleri okuttu. Kendisinden feyiz almak için Anadolu. Suriye, Irak, Hicaz, Horasan ve Mâverâünnehir’den ziyaretine gelenler, giderek artmaya başladı. Nakşibendîli­ğin Hâlidiyye kolunun kurucusu Mevlânâ Hâlid-i Bağdadî de, “Hz. Peygam­berden rüyada aldığı emir üzerine”, Hindistan’a giderek şeyhin müridi oldu. Dihlevî, Kasım 1824’te Delhi’deki zavi­yesinde vefat etti.

Nakşibendîliğin Müceddidiyye-i Dihleviyye kolunun kurucusu olarak kabul edilen Abdullah ed-Dihlevî, semâa önem vermemekle birlikte Çiştîliğin tesiriyle vecd ve şevk halleri gösterirdi. Kazânî, onun çeşitli risaleleri bulunduğunu söy­leyerek îzâhu’t-tarîka [507] ve Makâmât-ı Mazhariyye [508] adlı İki risa­lesini zikreder. Abdullah ed-Dihlevî Makamât-ı Mazhariyye’de şeyhini anlat­mış, Abdülganî b. Ebû Saîd de onun ha­yatı, kerametleri ve halifeleri hakkında Hulâşa-i Cevâhir-i Aleviyye [509] adlı bir risale kaleme almıştır. [510]

Bibliyografya

1- Abdülganî b. Ebû Saîd. Hulâşa-i Cebâhir-i ‘Aleuiyye (Makâmât-ı Mazhariyye içinde), İstanbul 1986.
2- Muhammed Murad el-Kazânî, Nefâ’ İsü’ş-şâlihât (Reşehât’ın Arap­ça tercümesi kenarında), Kahire 1307.
3- Abdülmecîd el-Hânî. el-Hadâ’iku’l-verdiyye, Kahire 1308.
4- Abdülhay el-Hasenî, Nüzhetü’t-havâtır, VII, 306-308.
5- Hocazâde Ah-med Hilmi, Hadîkatü’l-evliyâ’, İstanbul 1318.
6- Hüseyin Vassâf. Seftne, II, 28.
7- C. W. Troll, SayyidAhmed Khan, Mew Delhi 1978.
8- Yûnus İbrahim es-Sâmerrâî, Ulemâ’ü’l-‘Arab fi şibhi’t-kârreti’l-Hindiyye, Bağdad 1986.
9- Butrus Abu-Manneh, “The Naqshbandiyya-Mujaddidiyya in the Ottoman Lands İn the Early 19ıh Century””, WI, XXII/1-4 (1982). [511] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdullah Çelebi Kimdir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.


Etiket: inauthor:Mevlânâ Hâlid-i Bagdâdî

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top