Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdullah Bin Abdilmuttalib Kimdir

Abdullah Bin Abdilmuttalib Kimdir

Sponsor Bağlantılar

ABDULLAH Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Abdullah b. Abdilmuttalib (ö. 570 m.) Hz. Peygamber’in babası.
Künyesi Ebû Kuşem Ebû Muhammed veya Ebû Ahmed’dir. [354] Kaynaklara göre Sâsânî Hükümdarı Nûşirevân’ın saltanatının 24. yılında doğmuştur. Ay­nı tarihi nakleden ve Hz. Peygamber’in söz konusu saltanatın 42. yılında doğ­duğunu kabul eden Taberî [355], eserinin başka bir yerinde de Nûşirevân’ın kırk yedi veya kırk sekiz yıl saltanat sürdüğünü belirttikten sonra, Abdullah’ın bu saltanatın 42. yı­lında doğduğunu söylemektedir (II, 103). Bu durum, onun veya müstensihlerin, yanlışlıkla, “Vefat etti” (^) ye­rine “Doğdu” (4) ifadesini kullanmalarıyla açıklanabilir. Annesi Fâtıma bint Amr’dır. Bazı kaynaklarda doğumu ve gençliğiyle ilgili menkıbevî hadiseler anlatılır [356] Doğruluğu tartışma konusu olan bu tür rivayetler, müslümanlann Hz. Peygamber’e ve onun soyuna olan sevgilerinin bir belirtisi kabul edilmelidir.

Babası Abdülmuttalib, zemzem kuyu­sunu yeniden ortaya çıkarıp onarması sırasında Kureyş kabilesinin diğer eşrafı tarafından rencide edilmiş ve o ta­rihte Hâris’ten başka oğlu olmadığı için müdafaasız kalmıştı. Bu sebeple, on erkek çocuğa sahip olduğu takdirde birini kurban etmeyi adamıştı. Bu ar­zusu gerçekleştikten sonra gördüğü bir rüya üzerine nezrini hatırlamış, kurban edilecek çocuğu belirlemek maksadıyla oğulları arasında kura çek­miş, kura o günkü oğullarının (veya ay­nı anadan doğanların) en küçüğü olan Abdullah’a çıkmıştı. Abdülmattalib, oğlu Abdullah’ı kurban etmeye kalkı­şınca kendi kızları, diğer bir rivayete göre ise Abdullah’ın dayıları veya Kureyş’in ileri gelenleri bu olaya şiddetli tepki göstermişler ve böyle bir şey yap­tığı takdirde bunun kendisinden sonra kötü bir âdet haline gelebileceğini ha­tırlatmışlar, ayrıca adak borcundan kurtulmak için Abdullah’ın yerine deve kurban etmenin daha uygun olacağını söylemişlerdir. Kaynakların çoğu, bu çözümün Medineli bir arrâfe [357] tarafından teklif edildiğini kayde­der.

Abdülmuttalib, o günkü örfe göre diyet olarak kabul edilen on deve getirtmiş, Abdullah ile develer arasında kura çektirmiş, fakat kura Abdullah’a çıkmış; deve sayısını onar onar artıra­rak kuraya devam etmiş, sayı yüze ula­şınca kura develere çıkmıştır. Bunun üzerine yüz deveyi kurban ederek çok sevdiği oğlu Abdullah’ı kurtarmıştır. Bazı yazarlar. Abdullah’ın kurban edil­mesiyle ilgili bu meşhur rivayetin doğ­ru olmadığını iddia etmişlerdir. Çünkü bu rivayet içinde Abdullah’ın, babasının en küçük oğlu olduğu ifade edilmekte, halbuki Hamza ile Abbas’ın ondan kü­çük olduğu bilinmektedir. [358] Ne var ki Abdullah hakkında bilgi veren bütün kaynaklar kurban hadisesinden bahsetmekte, Arap örfünde insan diye­tinin yüz deveye çıkışının bu hadiseyle başladığını, daha sonra İslâm hukuku­nun da bunu kabul ettiğini ifade etmektedirler. Ayrıca Hz. Peygamber’in, Arap ırkının atası olan İsmail’i ve kendi ba­basını kastederek. “Ben iki kurbanlığın oğluyum” dediği rivayet edilmektedir. Diğer bir rivayete göre ise bir bedevi Arap, Peygamber’e, “Ey iki kurbanlığın oğlu!” diye hitap etmiş, o da bunu ka­bul mânasına gelen bir tebessümle kar­şılamıştır. Muhaddisler bu hadisin sa­hih olduğu kanaatindedirler. [359] Abdullah’ın, babasının en küçük oğlu olmadığı rivayetine gelinçe, bu onun kurban edilmek istendi­ği sırada yaşayan kardeşlerinin en kü­çüğü olmasıyla çelişmez. Çünkü bazı kaynaklar Abdülmuttalib’in on üç oğlu­nun bulunduğunu kaydeder. Aslında Abdullah’ın, kurban edileceği sırada “Babasının en küçük oğlu olduğu” tar­zında İbn İshak’tan gelen rivayet için Süheylî “Gayri mâruf” demekte ve ter­cih edilecek rivayetin “Annesinin en kü­çük oğlu” tarzında olabileceğini söyle­mektedir. [360]

Abdullah’ın, akranları arasında çok beğenilen yakışıklı bir genç olduğu ri­vayet edilmektedir. Yüzünde diğer gençlerde bulunmayan bir güzellik ve parlaklık vardı. Siyer müellifleri bunun daha sonra Âmine’ye intikal eden “Nü­büvvet nuru” olduğunu kabul eder. [361] Abdullah, Varaka b. Nevfel’in kız kardeşi de dahil olmak üzere çeşitli kadınlardan aldığı evlenme tekliflerini reddetmiş, nihayet babasının teşebbü­sü üzerine Vehb kızı Âmine ile evlen­miştir. Evliliğinin ilk üç günü Âmine’nin evinde geçmiştir.

Evlendikten sonra çok yaşamadığı ve Hz. Peygamber’i yetim bırakarak öldü­ğü şüphesizdir. [362] Za­ten Abdullah ile Âmine’nin peygam­berden başka çocukları olmadığı da bi­linmektedir. Tercih edilen rivayete gö­re, ticaret maksadıyla yaptığı Şam (Gazze) seyahati dönüşünde hastalan­mış ve Medine’de (Yesrib), babasının dayıları olan Adî b. Neccâr oğulları ya­nında bir ay kadar hasta yattıktan son­ra vefat etmiş, orada Nâbiğa (Zürkânîve diğer bazı tarihçilere göre Tâbia adlı birine ait evin avlusuna defnedilmiştir. Mescid-i Nebevi’nin Ebû Bekir kapısı hizasında, yaklaşık 500 metre uzaklıkta bulunan ve kendisine ait olduğu kabul edilen kabir, mescidin 1976 yılında genişletilmesi sırasında yı­kılmıştır. Abdülmuttalib. oğlunun has­talandığını haber alınca büyük oğlu Hâris’i Yesrib’e göndermiş, fakat Haris şehre ulaşmadan Abdullah vefat et­miştir. Kaynaklar onun vefat tarihi ve yaşı hakkında oldukça farklı rivayetler kaydetmektedir. Bazılarına göre Hz. Peygamber’in dünyaya gelişinden yedi ay önce, bazılarına göre de Peygamber yirmi sekiz aylıkken vefat etmiştir. An­cak özellikle ilk kaynaklar vefatın, Pey­gamber’in dünyaya gelişinden önce ol­duğu tarzındaki görüşü tercih ederler. Buna göre yaşının o sırada on sekiz ci­varında olması gerekir. Nitekim Hafız Alâî, İbn Hacer ve Süyütî de bu kanaattedirler. [363]

Bu rivayet, Taberî tarafından. Abdul­lah’ın ve Hz. Peygamber’in doğumu için Nûşirevân’in saltanat yılları itibariyle verilen tarihlere de uygun düşmektedir. [364] Gerçi F. Buhl. Ab­dullah’ın Peygamber’in doğumundan önce vefat ettiğini ifade eden rivayet için, “Tarihî olmaktan çok şahsî bir gö­rüşe dayanması muhtemeldir” demek­te ve delil olarak da Taberî’den naklen Bahîrâ’nın şu sözlerini göstermektedir: “Babasının hâlâ yaşaması uygun düşmez”. Halbuki TaberTde yer alan hadi­se, F. Buhl tarafından ileriye sürülen ih­timalin tamamen aksini ispat etmekte­dir. Çünkü orada kaydedildiğine göre rahip Bahîrâ, Hz. Peygamber’in amcası Ebû Tâlib’e Peygamber’le olan yakınlı­ğını sormuş ve “Oğlumdur” tarzında cevap alınca şöyle demiştir: “O senin oğlun olamaz, zira bu gencin babasının hâlâ yaşamakta olması uygun düş­mez”. Bunun üzerine Ebû Tâlib, “Kar­deşimin oğludur” demiş, rahip de “Ba­bası ne oldu?” diye sorunca Ebû Tâlib şu cevabı vermiştir: “Muhammed’in annesi kendisine hamile iken babası öl­müştür” [365] İslâm âlimlerinin çoğunluğu, oğlunun nübüvvetine yetişmeyen Abdullah’ın âhirette azap görmeyip kurtuluşa ere­ceği kanaatindedir. [366]

Bibliyografya

1- İbn İshâk, es-Sire (nşr. Muhammed Hamîdullah), Rabat 1967-Konya 1401/1981.
2- İbn Hişâm. es-Sîre (nşr. Mustafa es-Sekkâ v.dğr), Kahire 1375/1955.
3- İbn Sa’d. et-Tabakâtü’lkübrâ (nşr. İhsan Abbas), Beyrut 1388/1968.
4- Belâzüri. Ens İbü’l-eşrâf (nşr. Muhammed Hamîdullah), Kahire 1959.
5- Taberî, Târîh (nşr. Muhammed Ebü’l-Fazl), Kahire 1960-70-Beyrut, ts. (Dâru Süveydân), II, 103, 154-155, 165, 239-246, 277-278.
6- Mes’üdî, Mürücü’z-zeheb (nşr. M. Muhyiddin Abdülhamid), Kahire 1367/1948-Beyrut 1384-85/1964.
7- Hâkim. el-Müstedrek, II, 559; Süheylî, er-Ravzul-ünüf (nşr. Abdurrahman el-Vekîl), Kahire 1387-90/1967.
8- İbnü’l-Cevzî. Şıfatü’ş-şafve (nşr. Mahmud Fâhûrî- Muhammed Kai’acî), Haleb 1969-73-Bey­rut 1399/1979.
9- Diyârbekrî. Târihu’ihamîs, Kahire 1283-Beyrut, ts. (Müessesetü Şaban), I, 182-187.
10- Zürkânî. Şerhu’l-Mevâhib, Kahire 1329-Beyrut 1393/1973.
11- Aclûnî, Keşfü’l-hafa (nşr. Ahmed el-Kalâş), Haleb ts, Mektebetü’t-Türâsi’l-lslâmî, I, 230-231.
12- M. Âsim Koksal. İslâm Târihi, Mekke Devri, İstanbul 1987.
13- Kâmil Miras, “Abdullah b, Abdülmuttalib”, İTA, II, 240-243.
14- F. Buhl, “Abdullah”, İA, I, 29.
15- W. Montgomery Watt. “Abd Allah b. Abdal-Muttalib”, El2 (Fr), I, 43-44.
16- (İdare), “Abdullah b. Abdül­muttalib”, UDMİ, XII, 796-798. [367] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Nişancı Abdi Paşa kimdir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top