Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdülkerim-i Buhari Kimdir? Hakkında Bilgi

Abdülkerim-i Buhari Kimdir? Hakkında Bilgi

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLKERÎM-İ BUHARİ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

(ö. 1830’dan sonra) Buharalı seyyah ve tarih yazarı. Hayat hakkında ayrıntılı bilgi yok­tur. Muhtemelen 1760’larda Buhara’da doğdu. On altı yaşında iken Keşmir’e gitti ve Herat, Kandehar, Kabil, Peşâver, Muzafferâbâd yoluyla geri döndü. İkinci ve uzun seyahatini 1789’da gerçekleş­tirdi; Kâşgar, Yarkent, Tibet ve Keşmir’i dolaştı. 1799’da Buhara’ya sığınan ve sekiz ay burada kalan Şah Mahmud Dürrânfye intisap etti. 1804’te Rusya’­ya giden Buhara elçilik heyetinde önem­siz bir görev aldı. Petersburg’ta dokuz ay kaldıktan sonra Moskova-Astrahan yoluyla geri döndü. Dönüş sırasında Hî-ve’de İken Hîve hanının Buhara’ya kar­şı bir çapul seferi düzenlemek için yap­tığı hazırlıklara şahit oldu. Bu durumu Buhara Emîri Haydar Han’a bildirdi ise de buna gereken önem verilmedi. 1807 Ekimi başlarında Mirza Muhammed Yüsufun başkanlığındaki Buhara elçilik heyeti ile Rusya-Romanya üzerinden İstanbul’a geldi. Heyetin burada bulun­duğu ilk yıl içinde eşi vebadan ölünce yeniden evlendi ve İstanbul’a yerleşti. 1830’dan sonra hakkında herhangi bir bilgiye rastlanmamış olması, onun bu tarihlerde öldüğünü düşündürmekte­dir.

Abdülkerîm asıl şöhretini Orta Asya tarihi üzerine yazdığı Farsça eseriyle yapmıştır. İstanbul’da bulunduğu sıra­da kaleme aldığı eserini, kendisini de­vamlı teşvik eden ve büyük yardımlarını gördüğü Sadâret teşrifatçısı Arif Bey’e ithaf etmiştir. Eserinde Orta Asya’nın Buhara, Hîve, Hokand, Afganistan ve Keşmir gibi bölgelerinin coğrafî durum­ları ve tarihî olayları hakkında dikka­te değer bilgiler verir. Bu bilgiler doğ­rudan doğruya kendisinin şahsî göz­lemlerine dayandığı için esere orijinal bir nitelik kazandırmıştır. Müellif özel­likle Buhara ve çevresindeki hadiselere ağırlık vermiş. Orta Asya hanlıklarının baş düşmanının Rusya olduğu üzerin­de önemle durmuştur. Ayrıca, Buha­ra hükümdarlarından Muhammed Ma-sûm Han ile Haydar Han, Hîve hanların­dan Seyyid Ebülgâzî Bahâdır Han ve Hokand hanlarından Âlim Han devirleri ile Ahmed Şah Dürrânrden itibaren Afganistan tarihi hakkında önemli bilgiler vermiştir. Yer yer ifade bozukluklarına rastlanan eserde bazı Türkçe kelimeler de bulunmaktadır.

Eserin Arif Bey’in terekesinden çıkan tek nüshası. Fransızca tercümesi ile birlikte Paris’te neşredilmiştir [Histoire de t’Asie Centrale par Mir Abdoul Kerim Bou.kha.ry. Afghanistan, Boukhara, Khida, Khoçand depub les dernieres ann^es du regne de Nadir Chah (1153), Jusq’en 1233 de t’Hegire, (1740-1818 A D.), Ed. Ch. Schefer, Paris 1876, Publications de l’Ecole des Langves Orientales vivantes, lesârie, I-II: Repr. Amsterdam 1970. [378]

Bibliyografya

1- H. H. Hovvorih. History of the Mongois from the ninth !o the nineteenth century, London 1880. 11/2.
2- Mehmet Saray. Rus İşgali Devrinde Osmanlı Devleti ile Türkistan Hanlıktan Arasındaki Siyasî Münasebetler (1775-1875), İstanbul 1984.
3- W. Barthold, “Abdülkerim”, İA, İ, 89-90.
4- W. Barthold, “Abd al-Karim Bukhârî”, El (ing), I, 71.
5- M. Zand, “Abd-al-Karim Bokârî”, Eh, I, 121-123. [379] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülkerim Bin Acred Kimdir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top