Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdülkerim el-Cili Kimdir

Abdülkerim el-Cili Kimdir

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLKERİM el-CÎLÎ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Kutbüddîn Abdülkerîm b. İbrâhîm b. Abdilkcrîm el-Cîlî (ö. 832/1428) el-İnsânü ‘İ-kâmil adlı eseriyle! tanınan âlim ve mutasavvıf. 767’de (1365-66) Bağdat yakınların­daki CTl kasabasında doğdu. Kâtip Çele­bi ve ona dayanan Brockelmann’a göre Abdüikâdir-i Geylânî’nin torununun oğ­ludur. Brockelmann tarafından sadece el-Cîlânî nisbesinin verilmesi bu yüzden olmalıdır. Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Tahsil durumu, ailesi, çevresin­de kimlerin yer aldığı, toplum içindeki mevkii gibi hususlar tamamen karan­lıktır. Bununla beraber bazı eserlerinde, özellikle el-Kehi ve’r-rakim adlı risale­sinde, Zebîd’de yanında kaldığı Şerefüddin el-Ceberirnin müridi olduğunu, bazı arkadaşlarıyla birlikte 799 (1396-97) yılında onun mescidinde toplandık­larını söyler ve el-Kelimâtü’l-ilâhiy-ye adlı eserini 805 (1402-1403) yılında tamamladığını kaydeder. Eserlerinden Hanbelî mezhebine ve Kâdiriyye tarika­tına mensup olduğu anlaşılmaktadır. İlmî yönden oldukça verimli bir ömür süren Cîlî Bağdat’ta vefat etmiştir.

Abdülkerîm el-Cîlî, eserlerinin büyük bir bölümünü İbnü’I-Arabi’nin fikirleri­nin şerhine ayırmış, bazı konularda ona muhalif kaldığını ifade etmekle birlik­te, tasavvufun ana meselelerinde, vahdet-i vücûd ve hazarât-ı hams gibi telakkilerde tamamen onun izinden git­miştir. Tasavvufî ıstılahlarla yüklü el-İnsânü’l-kâmıT adlı eserinde geniş şe­kilde işlediği küllî ve cüz’î bütün âlem­leri, ilâhî ve kevnî kitapların tamamı­nı kendinde toplayan, ruhu, kalbi, aklı ve nefsi ile mükemmelleşip mutlak ta­sarruf sahibi olan, kusursuz bir ayna gibi maddî-mânevf her şeyin yanı sıra ilâhî vasıflan ve kudretleri de yansıtan insân-ı kâmil fikrini ve izah tarzını Muhyiddin İbnü’l-Arabfden almıştır. Cîlî’ye göre kâmil insanın en mükemmel örneği Hz. Muhammed’dir; ondan son­ra gavs ve kutub’lar gelir. Diğer in­sanların ruhları, insân-ı kâmilde tecel­lî eden ilâhî sıfat ve kudretlerden bi­rer kopya, Cîlî’nin ifadesiyle birer “Nüsha’dırlar ve asi” nisbetleri ve bağlılık­ları ölçüsünde kâmil insan olurlar. Şair­lik yönü de bulunan, fikirlerini açıklar­ken uygun gördüğü veya konuyla ilgili olarak kendisinin yazdığı sûfiyâne şiir­lerden de faydalanan müellif, bu ba­kımdan da İbnü’l-Arabİyi taklit eder. [380]

Eserleri.

Abdülkerîm el-Cîlî’nin eserle­ri İslâm dünyasında özellikle Doğu Hin­distan’da dikkati çekmiş, dinî inanç ve fikirlerin teşekkülünde büyük bir tesir icra etmiştir. Günümüze kadar gelen otuzdan fazla eserinden bazıları şun­lardır: el-Kehf ve’r-rakim [381]; el-İnsânü’I-kâmii Kahire’de birçok defa ba­sılan eserin bazı bölümleri R. A. Nicholson [382] ve Titus Burckhard [383] tarafın­dan tercüme edilmiştir. Bu iki tercüme­de eser hakkında birer inceleme yazısı yer almaktadır. el-İnsûnü’l-kâmil ile Hakikatü’l-yakin adlı eserleri Alizâde adlı bir şahıs tarafından Türkçe’ye ter­cüme edilmiştir. [384] Eserin Latin harfleriyle ya­yımlanmış bir Türkçe tercümesi daha vardır. [385] Şerhu müşküâti’l-Fütûhâü’l-Mekkiyye; Me-nâzırü’l-ilâhiyye; Hakikatü’l-yakin; en-Nâmûsü’I-a’zam ve’1-kâmûsü’l-akdem; Merâtibü’l-vücûd; Kabe kavseyn ve mülteka’n-nömûseyn; ed-Dürretü’l-ayniyye (veya Kaşîdetü’l-(‘ayniyye); Keşfü’I-ğâyât şerhu Kitâbi’l-Tecelliyât [386]

Bibliyografya

1- Keştü’ş-şunun. I, 740; II, 1525.
2- Hediyyctü’l-arifin, I, 610-.
3- R. A. Nicholson. The Perfect Man, Cambridge 1921.
4- Serkîs. Mu’cem, 1. 728, 729.
5- Brockelmann, GAL, II, 264-265.
6- Suppl.. Il, 283-284.
7- Titus Burckhard, L’homme Universe. Paris 1975.
8- Goldziher. “Abdülkerim”, İA, I, 90.
9- H. Ritter, “Abd al-Kerim dl-Djili”, Eh’ (İng).1,71. [387] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülkerim-i Buhari Kimdir? Hakkında Bilgi Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.


Etiketler: abdülkerim el-cili, abdülkerim cili kimdir, b Abdulkerim el-Cîli

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top