Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdülkadir el-Mağribi Kimdir? Hakkında Bilgi

Abdülkadir el-Mağribi Kimdir? Hakkında Bilgi

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLKÂDİR el-MAĞRİBİ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Abdülkâdir b. Mustafâ el-Maşribî (1867-1956) Tanınmış Suriyeli yazar, dil ve din bilgini.
Babasının kadılık yaptığı Suriye’nin Lazkiye kasabasında (veya Trablusşam’da) doğdu. Dargavslar diye tanınan Türk asıllı ataları, XI. yüzyılın sonlarında Tu­nus’tan Trablus’a göç etmişlerdi. Mağ­ribî, babası ve Risâle-i Hamîdiyye müellifi Şamlı âlim Hüseyin el-Cisr baş­ta olmak üzere Trablus, Şam. İstanbul ve Beyrut’ta devrin ileri gelen hocala­rından ders aldı. 1892 yılında tahsil için gittiği İstanbul’da, eserlerini okuyup hayran kaldığı Cemâleddîn-i Efgânî ile tanıştı ve daha sonraları onunla mek­tuplaşmak suretiyle münasebetini de­vam ettirdi. Çağdaşı Muhammed Ab-duh’un daveti üzerine 1905 yılında Mı­sır’a gitti. Kendilerinden çok faydalandığı Efganî ve Abduh’un dinî, sosyal ve siyasî sahalardaki görüşlerini benimsedi. Mısır’da bulunduğu süre içinde sırasıyla ez-Zâhir ve el-Müseyyed gazetelerin­de yazılar yazdı. II. Meşrutiyetin ilânın­dan sonra Trablus’a döndü; burada da yazı hayatını sürdürdü ve I. Dünya Savaşı’na kadar devam edecek olan el-Burhârı gazetesini çıkarmaya başladı (1911). Emîr Şekib Arslan ve Abdülaziz Çâvîş ile birlikte Medine’de Külliyyetü dâri’l-fünün’u kurdu. Daha sonra Os­manlı Evkaf İdaresi tarafından İslâm davetçileri yetiştirmek üzere Kudüs’te açılan Salâhiyye Medresesi’nin kurulu­şuna yardım etti ve bu medresede be­lagat dersleri verdi. Osmanlı hükümeti­nin 1916’da çıkardığı eş-Şark gazetesi­ni yönetti ve burada çeşitli yazılar yazdı.

1919’da Şam’a yerleşen Mağribî. Şam’daki Arap Dil Akademisi’nin (el-Mecmau’l-ilmiyyü’l-Arabî) kurucu üyesi oldu. Daha sonra bu kurumun başkan yardımcılığını ve 1934-37 yılları arasın­da da başkanlığını yaptı. Ayrıca Kahire ve Bağdat’taki dil akademilerinin üye­liklerinde bulundu. Suriye Edebiyat Fakültesi’nde metin şerhi dersleri verdi (1923). Dil Akademisi’nin hedefine ulaş­ması için büyük çabalar sarfetti. Arap­ça’nın gelişmesi, çağa ayak uydurabil­mesi, yabancı dillerden gelen yeni ke­lime ve deyimlerin Arapçalaştırması, sözlüklerin çağdaşlaştırılması ve yazma eserlerin tenkitli neşri yoluyla Arap edebiyatının tanıtılması alanlarında ça­lışmalar yaptı. 1956’da Şam’da öldü. [287]

Eserleri.

1- el-İştikak ve’t-ta’rib [288] 2- et-Tesâmühu’d-dînî [289] 3- el-Beyyinât fi’d-dîn ve’1-ictimâ. Dinî ve İçtimaî makaleleri­ni topladığı iki ciltlik bir eserdir. [290] 4- el’Ahlûk ve’1-vâcibât [291] 5- Tâ’iyyetü ‘Âmir el-Başri. Hic­rî III. asır mutasavvıflarından Âmir b. Âmir el-Basri’nin “Tâiyye” kasidesini mutasavvıf Ömer b. Fâriz’in aynı adlı kasidesiyle karşılaştırarak metnini şerh ve tahkik etmiş, eser L. Massignon’un mukaddimesiyle birlikte Beyrut’ta ba­sılmıştır (1948).
6- Çemalüddîn el-Efğânî [292] 7- Tefsîru cüz’i Tebâreke. Hocası Abduh’un “Amme Tefsirindeki metoduyla yazdığı bu eser Kahire’de basılmıştır (1949).
8- ‘Aşerâtü’l-lisân (Dil Akademisi yayını. Şam 1949).
9- Ğadetül-Kamilya. Alexandre Dumas’nın La Dame aux Camelias adlı ro­manının tercümesi olan eser 1908’de sahneye konulmuş. 1948’de de Şam’da basılmıştır. Mağribî ayrıca Kemalpaşazâde’nin et-Tenbîh’adğalaü’l-cahil ve’n-nebîh adlı risalesini tahkik etmiş, buna Osmanlı Devleti’nde Arap dili öğ­retimine dair yazdığı risalesini de ilâ­ve ederek Mecelletü’l-mecma el-cilmide (VI, 1 vd.) neşretmiştir. Bunların yanı sıra henüz yayımlanmamış, din ve dil konuları başta olmak üzere çeşitli konularda verdiği konferansları ve yaz­dığı makaleleri vardır. Ayrıca on iki yaz­ma eseri de tenkitli neşre hazırlamıştır. Es’ad Talaş, eş-Şeyh Abdülkâdir el-Mağribi adlı eserinde [293] onun hayatını ve ilmî çalışmalarını tanıtmıştır. [294]

Bibliyografya

1- Enver el-Cündî, et-Aclâmü’l-elf, Kahire 1957.
2- Enver el-Cündî, Teracimü’i-aclâmi’l-mu’âşirîn fil-‘âlemri-İstâmî, Kahire 1970.
3- Kehhâle, Mu’cemü’l-mü’elifîn, Dımaşk 1376-80/1957-61- Beyrut, ts. (Dâru İhyâı’t-turâsi’l-Arabî), V, 306.
4- Kehhâle, el-Müstedrek, Beyrut 1406/1985.
5- Sâmî el-Kiyâlî. el-Edebü’l-‘Arabın-mu’âsır fî Sûriyâ, Kahire 1959.
6- Yûsuf Esad Dağır. MeşSdirü’ü-dİ-râsâti’l-edebiyye, Beyrut 1972.
7- Ziriklî, el-A’lâm (nşr. Züheyr Fethullahl, Beyrut 1984.
8- Abdülkâdir Ayyaş. Mu’cemü’l-mü’ellifin es-Sûriyyîn fi’i-karni’l-‘işrin, Dımaşk 1405/1985.
9- Muhammed Receb el-Beyyûmî, en-Nehdatü’l-lstâmiuye fî siyeri a ‘/â-mihe’l-mu’aşırın, Kahire 1405/1984.
10- Muhammed MehdîAllâm. el-Mecma’ıyyûn fî hamsîne câm, Kahire 1406/1986.
11- Adnan el-Hatîb, “eş-Seyh ‘Abdülkâdir el-Mağribî”, Mecelletü’i-Edîb, sy. 20, Dımaşk 1951.
12- Adnan el-Hatîb, “eş-Şeyh ‘Abdülkâdir el-Mağribî fî hayâtih ve tecâlîmih”, Mecelletü’l-Hikme, sy. 6, Beyrut 1957.[295] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülkadir el-Kevkebani Kimdir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top