Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdülhafiz el-Alevi Kimdir? Hakkında Bilgi

Abdülhafiz el-Alevi Kimdir? Hakkında Bilgi

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLHAFİZ el-ALEVİ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

(1863-1937) Alevî (Filâlî) hanedanına mensup Fas sultanı (1908-1912). Fas şehrinde doğdu. Babası Sultan Hasan’ın 1894’te ölümü ve yerine kar­deşi Abdülaziz’in geçmesi üzerine 1904’te Merakeş valiliğine getirildi. Fas’ta Avrupalı devletlerin nüfuzuna karşı baş gösteren karışıklıklar sırasında, karde­şinin sultanlığını tanımayarak Merakeş bölgesinde istiklâlini ilân etti. [72] Böylece Fas ikiye bölünmüş oldu. Abdülhafîz, Alman nüfuzu altında­ki kardeşine karşı Fransızlar’ın desteği­ni sağladı ve onu 19 Ağustos 1908’de mağlûp ederek Fas sultanı oldu. 1906 el-Cezîre (Algeziras) mukavelesiyle se­leflerinin imzaladığı antlaşmaları kabul ettiğine dair teminat vermesi üzerine Batılı devletler tarafından sultan olarak tanındı. Ancak Fas’ta nüfuz mücadelesi içinde olan Fransa ile Almanya arasın­daki gerginlik, ülkedeki iç karışıklıklar sebebiyle had safhaya ulaştı. Ağır ver­giler ve yabancı nüfuzu, 1911’de bazı kabilelerin ayaklanmasına sebep oldu. Kardeşinin de Miknâs’ta isyan etmesi üzerine zor durumda kalan Abdülhafîz, Fransızlar’dan yardım istedi. General Moinier kumandasındaki Fransız kuv­vetlerinin yardımıyla isyan bastırıldı ve Fas şehri muhasaradan kurtarıldı. Karı­şıklıklardan faydalanmak isteyen İspan­ya, 1904 antlaşmasına dayanarak Larache ve Kaşr’a yerleştiği gibi, Almanya da Agadir’e savaş gemileri göndererek tâviz koparmak istedi. Ortaya çıkan bu­nalım Fransa ile Almanya arasında ba­rış yoluyla, fakat Fas’ın zararına olarak halledildi. 4 Kasım 191 l’de yapılan ant­laşma ile Almanya siyasî iddialarından vazgeçince Fas. Fransız himayesine ter-kedildi; Abdülhafîz de 30 Mart 1912 tarihli antlaşma ile Fransızlar’ın hima­yesini kabul etmek zorunda kaldı. An­cak bu himaye antlaşmasına dayanan Fransızlar, sultan hesabına bütün Fas’ı yeniden zaptederek Mareşal Lyautey’i Fas genel valisi tayin ettiler. Fransız hi­mayesinin doğrudan idare şeklini alma­şı üzerine Abdülhafîz de sultanlıktan çekilmeye ve Fransa’ya gitmeye mec­bur oldu [73] Bir süre Marsilya’da oturduktan sonra 1913’te hacca gitti. I. Dünya Savaşı sırasında İspanya’ya geçti ve 1914’ten 1925’e ka­dar burada kaldı. Ülkesine dönmesi ya­saklandığı için yeniden Fransa’ya gitti, 4 Nisan 1937’de Enghiende öldü. Me­zarı Fas’tadır.

Siyasî hayatı yanında İslâmî ilimlere de yakın ilgi duyan Abdülhafîz önceleri. Fas’ta yaygın olan sûfî yaşayışına ten­kitçi bir gözle bakıyordu. Ancak gözden düşüp tahttan feragat etmeye mecbur kaldıktan sonra Ticâniyye tarikatına girdi ve sûfiligi öven şiirler yazdı. Böyle­ce tahtını kaybetmenin ve ülkesi üze­rindeki yabancı nüfuzunun verdiği üzün­tüyü bu yolla gidermeye çalıştı. Edebi­yat ve İslâm hukuku alanında bazı çalış­maları da bulunan Abdülhafîz’in bu ko­nularla ilgili yayımlanmış eserleri şun­lardır: el- Azbü’s-selsebîl fî halli elfâzı Halîl [74]; el-Cevâhirü’l-levâmi’ fî nazmi Cemci’I-cevâmic [75]; Keşfü’l’kınâc an i’tikâdi tava’iti’î-ibtidâc (bazı mutasavvıf ve bid’atçılara red­diye, [76]; Nazmü muştalahi’I-hadîş [77]; Yâkütatul-hükkâm fi mesâ’ili’1-kaiâ ve’1-ahkâm [78]; Neylü’n-necâh ve’1-Lelâh fî cilmi mâbihi’1-Kur’ânü lâh [79]

Bibliyografya

1- L. Harris. With MoVlai Hafid at Fez behind the scenes İn Morocco, London 1909.
2- Serkis, Mu’cem, II, 1271-1272.
3- İbn Zeydân, ed-Dürerul-Kâhire, Rabat 1937.
4- Brockelmann. GAL Suppl, II, 889.
5- Ziriklî, el-A’lâm, Kahire 1373-78/1954-59.
6- Kehhâle. Mu’cemü’l-mü’eliifin, Dımaşk 1376-80/1957-61-Beyrut, ts. (Dâru İhyâi’t-turâsi I-Arabî). IV, 89.
7- Ahmed Atıyyetullah. el-Kâmüsü’l-İslâmî, Kahire 1399/1979, V, 100;
8- Jamil M. Abu’n-Nasr. A History of the Maghrib in the Islamic period, Cambridge 1987.
9- H. Terrasse, Histoire du Maroc, Paris 1949.
10- H. Terrasse, “Alawîs” El2 (İng), 1, 357.
11- G. Yver. “Fas”, İA, IV, 484-485.
12- G. Deverdun. “Hafız (Abd al)”, El (İng.), III, 62. [80] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülhadi Kimdir? Hakkında Ansiklopedik Bilgi Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top