Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdülcebbar el-Ezdi Kimdir

Abdülcebbar el-Ezdi Kimdir

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLCEBBÂR el-EZDİ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Abdülcebbâr b. Abdirrahmân el-Ezdî (ö. 142/759} Abbâsi halifesi Ebû Ca’fer el-Mansûr un Horasan valisi.
Abbâsîler’in Emevî aleyhtarı faaliyet­leri sırasında kendini gösterdi ve ilk Abbasî Halifesi Seffâh tarafından sâhibü’ş-şurta tayin edildi. Halife Mansûr zamanında da aynı görevde kaldı ve da­ha sonra Horasan valiliğine getirildi. Bölgeye gittikten [21] kısa bir süre sonra Abbasî aleyhtarlarının bura­daki faaliyetleri hakkında bir rapor ha­zırlayarak durumu halifeye bildirdi ve bu meseleyi halletmek için ondan bir miktar para aldı. Bu tarihten itibaren şiddetli bir takibata girişti. “Ali evlâdı” adına davette bulunmak ve propagan­da yapmakla itham ettiği pek çok kişi­nin mallarına el koyup onları hapsetti veya öldürttü. Bunlar arasında Buha­ra âmili Mücâşi’ b. Hureys el-Ensârî, Kûhistan âmili Ebü’l-Mugîre Hâlid b. Kesîr ve Harîş b. Muhammed gibi önde gelen kişilerle bazı Abbasî tarafiarları da vardı. Şikâyetler üzerine konuyu ya­kın adamlarıyla görüşen hatife, bu se­fer Abdülcebbâr’ı oradan uzaklaştırma­nın yollarını aramaya başladı.

Halife, güçlü Horasan ordusuyla doğ­rudan mücadeleye girmekten çekindiği için, kâtibi Ebû Eyyûb’un tavsiyesine uyarak, Horasan ordusunu Rumlar’a karşı cihada sevketmeyi ve bu fırsattan faydalanıp Abdülcebbâr’ı oradan uzaklaştırmayı planladı. Bu maksatla yazdır­dığı bir mektupta ondan, sınır boyların­daki müslümantarı Rum tehdidinden kurtarmak için büyük bir ordu gönder­mesini istedi. Halifenin niyetini sezen Abdülcebbâr, bölgedeki Türkler’in sık sık karışıklıklar çıkardığını, Horasan as­kerlerinin bölgeden ayrılması halinde durumun çok tehlikeli olacağını ve ken­disinin zor durumda kalacağını söyleye­rek bu teklifi kabule yanaşmadı. Birkaç mektuba rağmen emirlerinin dinlenme­diğini gören ve bunu bir isyan kabul eden halife, oğlu Mehdî kumandasında­ki bir orduyu Horasan’a gönderdi. Meh­dî Rey’de bekleyip Hâzim b. Huzeyme’yi (başka bir rivayete göre Üseyd b. Abdul­lah el-Huzâlyi) Abdülcebbâr’ın üzerine gönderdi. Abbasî kuvvetlerinin yaklaş­makta olduğunu duyan Merverrûz halkı da valiye karşı ayaklandı. Merv’de mey­dana gelen savaşta mağlûp olan Abdülcebbâr savaş meydanını terkedip kaçtıysa da yakalanarak Abbasî kumanda­nına teslim edildi. Abdülcebbâr gerek Merv’de gerekse Bağdat’a götürülür­ken yolda pek çok hakarete uğradı. Bağdat’ta halifenin huzuruna çıkarılın­ca, işkence edilmeden öldürülmesi için yalvarmasına rağmen, elleri ve ayakları kesildikten sonra idam edildi ve bütün mallarına el kondu. Cesedi idam sehpa­sında birkaç gün kaldıktan sonra kar­deşi Ubeydullah tarafından geceleyin gizlice indirilerek defnedildi.
Abdülcebbâr cesur fakat çok gaddar ve zalim bir vali idi. Aile fertleriyle diğer yakınları da Kızıldeniz’deki Dehlek ada­sına sürülerek cezalandırıldılar. [22]

Bibliyografya

1- İbn Habîb, el-Muhabber (nşr. İlse Lichtenstadter), Haydarâbâd 1361/1942-Beyrut, ts. (Dârü’l-Âfâkil-cedîde).
2- Ya’kübı. Târih (nşr. M. Th. Houtsma), Lelden 1883-Beyrut, ts. (Dâru Sâdır), II, 361, 371, 389.
3- Taberî, Târih (nşr. Muhammed Ebü’l-Fazl), Kahi­re 1960-70-Beyrut, ts. (Dâru Süveydân).
4- İbnul-Esîr. et-Kâmîl (nşr. C. I. Tornberg), Lelden 1851-76-Beyrut 1379/1979.
5- İbn Hallikân, Vefeyât (nşr. İhsan Abbas), Beyrut 1968-72.
6- İbn Kesîr. el-Bidâye, Kahire 1351-58/1932-39-Beyrut 1401/1981.
7- İbn Haldun. el-cİber, Bulak 1284-Beyrut 1399/1979.
8- Ziriklî. el-A’lâm, Kahire 1373-78/1954-59.
9- K. V. Zettersteen, “Abdülcebbâr”, İA, I, 65-66.
10- S. Moscati, “Abd al-Djabbâr b. Abd al-Rahmân”, El2 (İng.), I, 59.
11- D. M. Dunlop. “Abd al-Jabbâr”, Eh., I, 118-119. [23] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülbasıt el-Malati Kimdir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top