Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdülaziz es-Semini Kimdir

Abdülaziz es-Semini Kimdir

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLAZİZ es-SEMÎNÎ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Ziyâüddîn Abdülazîz b. el-Hâcc İbrâhîm es-Semînî el-Yezkanî (ö. 1223/1808) Meşhur İbâzî fakihi. ,
1130’da (1717-18) Vargla’da (Vercelân-Ovargla) doğdu. Kırk yaşlarında. Be­nî Yezkan’da Cerbeli Şeyh Ebü Zekeriy-yâ Yahya b. Salih’in derslerine devam etti. Ondan İbâzî fıkhı, kelâm ve hadis okudu. Kısa sürede ilmiyle, zekâ ve tak-vâsıyla ün yaptı. Hocası Ebû Zekeriyyâ gibi bölgede yeni hareketin öncülüğünü yapan Abdülazîz es-Semînî, Cezayir’in güneydoğusunda Vadi Mizâb’da İbâzîler’in lideri oldu. Halkı irşad ve ıslah gayesiyle İbâzıyye mezhebinin esasları­nı yaymaya çalıştı. Kuzey Afrika’da İbâzî ilmî hareketinin doğmasına da öncülük eden Abdülazîz’in eserleri yalnız orada değil, doğu İslâm dünyasında da mez­hebin temel kaynaklarını oluşturdu. İlim, idare ve telifle geçen uzun bir ha­yatın sonunda Receb 1223’te (1808) Benî Yezkan’da vefat etti.
Bugün İbâzîlere göre Mizâb’da yaşa­mış en büyük âlimlerden biri Abdülazîz’dir. En önemli eseri Kitâbü’n-Nîl ve şilâ’ü’l-calîrdır. Eser. Mâliki âlimlerin­den Halil’in el-Mufitaşar’ındaki metodu takip etmekle beraber ondan daha açık ve anlaşılır bir üslûpla kaleme alınmış­tır. Kitâbü’n-Nîl, İbâzîler’in daha önce Cerbe, Cebelinefûse, Uman, Nefzâve ve Mizâb gibi bölgelerde oluşturdukları İbâzî fıkhının en önemli kaynaklarına dayanmakta olup basılmıştır Kahire 1305, MI], Eser bugün özellikle Güney Cezayir İbâzîleri’nin kendisiyle amel et­tikleri ana kaynaktır; ayrıca E. Zeysin İbâzî hukukuyla ilgili çalışmalarına da temel teşkil etmiştir. Kitâbü’n-Nîl, meşhur İbâzî âlimlerden Muhammed b. Yûsuf Atfiyeş (Ettafeyyiş) tarafından şerhedilmiştir: bu şerh de basılmıştır [563] Abdülazîz’in Tekmilü mâ ehalle bihî Kitâbü’n-Nîl (veya Tekmvelü’n-Nîl) ad­lı eseri de Tunus’ta basılmıştır. [564]

Diğer başlıca eserleri şunlardır:

1- el-Esrârü’n-nûrâniyye. Ebû Nasr Nûh b. Feth el-Melûşârnin el-Kaşîdetü’n-nû-niyye’sinin şerhi olup namaza dairdir. [565] 2- en-Nûr. Dinin temel esaslarına dair olup basılmıştır. [566] 3- Me’âlimü’d-dîn. İbâzî akaidi­ne dair olan bu eser, diğer mezheplerin görüş ve delillerinin red ve tenkidinden ibarettir.
4- el’Verdü’l-bessâm fî riyâzi’1-ahkâm. Özellikle muhakeme usu­lüne dair konuları ihtiva eden muame­lâta dair muhtasar bir fıkıh kitabıdır.
5- Tâcü’l-manzum min düreri’l-minhâci’l-ma’lûm. Bu da İbâzî fıkhına da­irdir.
6- Muhtaşarü’1-M.işbâh min Ki­tabi Ebî Mes’ele ve’l-elvâh. Miras hu­kukuna dair muhtasar bir eserdir.
7- Zikdü’l-cevahir. Ceytâli’nin Kanâtîrü’l-hayrât [567] adlı eserinin muhtasarı olup akaid ve fıkıh konuları­nı ihtiva eder.
8- Ta’âzumü’l-mevceyn alâ mereci’l-bahreyn (Zü’n-nûreyn alâ mereci’l-bahreyn).
9- Muhtasaru huk’ üki’l-ezvâc. Karı kocanın karşılıklı hak ve görevlerine dairdir.
10- Muhtasaru havâşî’l-tertîb. Rebf b. Habîb el-Ezdî’nin Müsned üzerine yapılan haşiyelerin Özetinden ibarettir.[568]

Bibliyografya

1- E. Zeys, Legisiation Mozabite, son origine, ses sources, son prgsent, son auenir, Paris 1886.
2- E. Zeys, “Le mariage et sa dissolution dans la legisiation mozabite”, La Reuue alge rienne de legisiation et de jurisprudence. Alger 1887-88.
3- Ettafeyyiş. Risale fî ba’zi (Târîhi ehli Vâdî Mizâb), Cezayir 1326/1908.
4- Brockelmann, GAL Suppl, I, 692; II, 697, 892.
5- Ziriklî. el-Klâm, Kahire 1373-78/1954-59.
6- Kehhâle, Mü’cemul-muelilfîn, Dımaşk 1376-80/1957-61-Beyrut, ts. (Dâru İhyâit-turâsi’l-Arabî), V, 239.
7- Ali Yah­ya Muammer, el-İbâzıyye fi’lCezâir, Kahire 1399/1979.
8- Smogorzewski, Abd al-A’zız, ses girits et ses sources ıyayımlanma­mış!, C. Motylinsky. “Bibliographie du Mzab”, Bulletin de Correspondance Africaine, III, Alger 1885.
9- Smogorzewski, “LrAqida des Abad-hites”, Recueil de Me’moires et de Textes, Alger 1905.
10- J. Schacht. “Bibliotheques et manuscrits abadites”, RAfr.. 446-448 119561.
11- A. de Motylinski. “Abdülaziz”, İA. I, 61.
12- A. de Motylinski. (T. Lewicki). “Abd al-‘Aziz b. al-Hâdidi İbrâhim”, El (|Fr), I, 58-59. [569] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdülaziz Bin Muhammed Bin Suud Kimdir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top