Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdülaziz el-Meymeni Kimdir

Abdülaziz el-Meymeni Kimdir

Sponsor Bağlantılar

ABDÜLAZİZ el-MEYMENÎ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Abdülazîz b. Abdilkerîm el-Meymenî er-Rackûtî (1888-1978) Arap dili ve edebiyatı alanındaki çalışmalarıyla tanınan Hindistanlı âlim. Hindistan’ın Kathiavar bölgesindeki Rackût şehrinde doğdu. İlk öğrenimi­ni tamamladıktan sonra, ata mesleği olan ticaret yerine babasının teşvikiyle ilim tahsiline yöneldi. Yüksek öğrenim için Delhi. Râmpûr, Leknev ve Amroha gibi ilim merkezlerine giderek Şemsü’1-ulemâ Nezîr Ahmed ed-Dihlevî ile, 1908’de kendisinden hadis rivayeti için icazet aldığı Hüseyin b. Muhsin el-Ensârî ve Muhammed Tayyib el-Mekkî gi­bi devrin tanınmış âlimlerinden ders­ler aldı. Daha çocuk denecek yaşlarda iken Arap edebiyatının el-Mucallakâtü’l-aşr, Dîvânü’I-hamâse, Dîvânü’l-Mütenebbî, el-Cemhere, el-Muladdaliyyât, el-Kâmil, el-Beyân ve’t-tebyîn, Edebü’l-kâtib gibi meşhur eserlerini okudu. Arap edebiyatının tanınmış şair­lerinden 70.000 beyitten fazla şiir ez­berledi. Ayrıca Farsça öğrendi ve Fars edebiyatının el-Mu’cem fî âşân mülûki’l-Acem gibi klasik eserlerini okudu.

1909’da Pencap Üniversitesi Arap-Fars Bölümü’nden mezun olduktan sonra Peşâver’deki Edvvard College’de Arapça ve Farsça müderrisliğine başladı (1913). Daha sonra Lahor’daki Oriental College’in Arap Dili ve Edebiyatı Bölü-mü’ne geçti (1921), 1924’te Aligarh Üniversitesi’ne Arapça okutmanı olarak ta­yin edildi: zamanla terfi ederek üniver­sitenin Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü başkanı oldu. Bu sırada F. Krenkovv, Otto Spies, A. S. Tritton ve C. A. Storey gi­bi meşhur şarkiyatçılarla birlikte çalıştı. 1950 yılında bu üniversiteden emekliye ayrıldı; Pakistan’a yerleşti (1954). Önce Karaçi Üniversitesi’nde (1955-1958), ar­dından Pencap Üniversitesi’nde Arap­ça profesörü olarak görevlendirildi. Bu arada Pakistan hükümetinin Karaçi’de kurduğu (şimdi İslâmâbâd’da bulunan) İslâm Araştırmaları Merkezi’nin (Central Institute of Islamic Research; şimdiki adı Islamic Research Institute) ilk idarecisi oldu ve 1960’a kadar bu görevi başarı ile sürdürdü. Merkezin kütüphanesine. başta bazı nâdir yazmalar olmak üzere çeşitli Arap klasiklerini kazandırdı. Bazı yazmaları tesbit edip kopyalarını almak için Hindistan. Türkiye, Suriye, Irak ve Mısır gibi ülkeleri birçok defa ziyaret etti.

Arapça yazmalar konusunda dev­rin en büyük otoritesi kabul edildiği için, basılması gerekli yazmaların tes-bitinde görüşlerine başvurulmak üze­re Suriye Kültür Bakanlığı tarafından Şam’a davet edildi (1960). Daha Önce de Dımaşk Üniversitesinde ders vermek üzere birçok defa davet edilen Meyme-nî, Arap dili ve kültürü ile ilgili çalışma­larından dolayı “Suriye yüksek şeref ni­şanı” ile taltif edildi (1977) Arap dili ve edebiyatına olan derin vukufu ve bu alandaki çalışmalarından dolayı Arap dünyasında İmâmü’l-luga lakabıyla anı­lan Meymenî, 27 Ekim 1978’de Karaçi’de vefat etti.
İlk yazılarında Ebü’l-Berekât ve Ebû Ömer künyelerini kutlandı. Daha sonra, hayatı boyunca kullanacağı el-Meymenî er-Rackûtî künyesinde karar kıldı ve bu şekilde tanındı. Ancak bazı yazı ve eser­lerinde el-Hindî. es-Selefî ve el-Eserî nisbelerine de rastlanmaktadır.
Dımaşk ve Kahire’deki Arap dil aka­demilerine de üye olan Meymenfnin bu akademilerin dergileri ile Mecelletü’l-Mecma’i’l-ilmiyyi’l-Hindî, Mecelletü’i-Ma’ârli (A’zamgarh. Hindistan) gibi dergilerde birçok makalesi yayımlandı. Ayrıca çeşitli ilmî konferanslarda birçok tebliğ sundu. [537]

Eserleri.

Abdülazîz el-Meymenrnin pek çok eserinden yayımlananlar şunlar­dır:
1- Ebü’l-Alâ ve mâileyh [538] Ebü’l-Alâ el-Maarri’nin hayatı ve edebî şahsiyeti üzerinde şimdiye kadar yazılanların en ciddisi kabul edilen ça­lışma, Meymenrnin de en önemli ese­ri sayılmaktadır. Müellifin daha önce aynı konuda çalışan Margoliouth’un ve Tâhâ Hüseyin’in hatalarını da tashih et­tiği bu eser Hindistan’da da neşredil­miştir (A’zamgarh, ts.). Meymenî Ebü’l-Alâ’nın Risâletü’1-melâ’ike’slni de tah­kik etmiş [539], sonuna Faitü şi’ri Ebi’l-‘Alâ adıyla müstakil bir bölüm ekleyerek burada müellifin diğer kitaplarında bulunmayan, çeşitli kay­naklarda rastladığı şiirlerini toplamış, ona isnat edilenleri de belirtmiştir,
2- Ziyâdâtü dîvâni şi’ri’l-Mütenebbî [540] Mütenebbî divanının yeni bulduğu yirmi beş kıta ile birlikte tah-kikli neşridir.
3- İklîdü’I-Hizâne [541] Abdülkâdir et-Bağdâdfnin Hi-zânetü’l-edeb’inde yer alan eserlerin dizinidir. Müellif bu eserlerin Hindis­tan’daki ve diğer yerlerdeki özel ve ge­nel kütüphanelerde mevcut yazma nüshalarıyla matbu olanlarını dipnotlarda göstermiş, ayrıca Hizânetü’l-edeb’de yanlış basılmış olan eser adlarını da tashih etmiştir. Muhammed Şeftin İn­gilizce önsözü ve Muhammed İkbal’in İngilizce müellif adları diziniyle birlik­te yayımlanmış olan eser, Ahmed Teymur’un hazırladığı Miftâhu’l-Hizânenin de tamamlayıcısı olarak kabul edilmektedir.

4- İbn Reşîk [542] İbn Reşîk hakkında verdiği Urduca kon­feransın yine kendisi tarafından yapıl­mış Arapça tercümesidir. Meymenî da­ha sonra en-Nütef minşivi İbn Reşîk ve zemîîihî İbn Şerefi [543]. hazırlayarak bu eserde onun ve arkada­şı Ebû Abdullah Muhammed b. Ebû Saîd b. Şerefin şiirlerinden örnekler ya­yımlamıştır.
5- Şelâşü resâ’il [544] Ebü’l-Hüseyin Ahmed b. Fâris’in Makâletü kellâ ve mâ cd’e minhâ Kitâbillâh’u Ali b. Hamza el-Kisâî1-nin Kitâbü mâ telhanü iîhi’l- ‘avâmm’ı ve Muhyiddin İbnü’l-Arabfnin Risaletü Muhyİddîn b. ‘Arabi ile’I-İmâmi’l-Fahri’r-Râzî’si olmak üzere üç ayrı ri­saleden meydana gelmektedir.
6- et-Tarâ’ifü’l-edebiyye [545] Bir şiir mecmuası olan eser iki bölümdür. Birinci bölüm Efvehü’l-Evdî ve Şenfera’1-Ezdî’nİn divanları ile muhtelif şair­lere ait az bilinen dokuz kasideyi içi­ne almaktadır. İkinci bölüm ise Dîvânü İbrâhîm b. el-Abbâs eş-Şûlî ve Abdülkâhir el-Cürcâni’nin el-Muhtâr min şîcri’l-Mütenebbî ve’1-Buhtürî ve Ebî Temmâm’ın ihtiva etmektedir.
7- Sim-tü’1-Le’âlî [546] Meymenfnin en kıymetli tahkiklerinden biri kabul edi­len bu çalışma, Ebû Ali el-Kâlînin Arap şiirinden örnekler ihtiva eden meşhur antolojisi eî-Emâlı nin Ebû Ubeyd el-Bekrî tarafından yapılan Kitâbü’1-Le’âIî fî şerhi’l-Emâlî adlı şerhinin tahkikli neşridir. Bu neşir araştırma ve tahkik usullerini göstermesi bakımından çok önemlidir. Daha sonra Fihrisü Simtü’l-Le’âlî [547] adıyla eserin dizini­ni de hazırlamıştır.
Abdülazîz el-Meymenî ayrıca aşağıda­ki eserlerin tahkikli neşrini de yapmış­tır: Ebvâbün muhtâre min kitabi Ebî Yûsuf Yaküb b. İshâk el-İşbehânî [548]; Müberred. Me’ttefeka lafzuhû ve’htelefe ma’nâhu mine’l-Kur’âni’I-Mecîd [549]; Müber­red, Nesebü Adnan ve Kahtân [550]; el-Fâzı’1-ve’l-mefzûl [551]; Ebû Ömer Muhammed b. Abdül-vâhid ez-Zâhid el-Mutarriz, el-Medâhil [552]; Kâdî Ebül-Ali el-Muhassin et-Tenûhî; el-Müstecâd min fi’lâ-ti’1-ecvâd [553], Dîvânü Sühaym Abdi Beni’l-Hashâs [554]; Dîvânü Humeyd b. Şevn’i-Hilâlî [555]; Ebû Temmâm et-Tâî, el-Vahşiyyât [556]; Ferrâ, el-Makşûr ve’1-memdûd [557]; Ali b. Hamza el-Basri, et-Tenbîhad [558]

Bibliyografya

1- Kehhâle, el-Müstedrek, Beyrut 1406/1985.
2- Ebü’l-Hasan Ali en-Nedvî. “Risâletü’ş-Şeyh Ebi’l-Hasan en-Nedvî”, Mecelletü’l-Mecma’l-Ulmi’l-Hindi, l/l, Aligarh 1396/1976.
3- Şâkir el-Fehhâm. “Abdülazîz el-Meymenî”, Mecetletü’l-Mecma’i’l-‘Arabî bi-Dımaşk, LIV/1, Dımaşk 1979.
4- A. 5. Bazmee Ansari. “Professor =Abd al-Azîz al-Meymanî (Memon)”, IIl, 11/2 /1979).
5- Ahmed Han. “Abdülazîz el-Meymenî”, MMLADm., LV/1 (1980).
6- “Muham­med Muti” el-Hâfız. “et-Ta’rîf ve’n-nakd: el-‘Allâme ‘Abdülazîz el-Meymenî fî zikrâ mürûri mi’eti ‘âmin ‘ala mevlidin”, a.e., LXİ1I/1 (1988).
7- Moh. Ben Cheneb. “Kâlî”, İA, VI, 133-5 34.
8- R. Sellheim. “al-Kâli”, El2(İng.). IV, 501-502. [559] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdullah ed-Dehlevi kimdir? Hakkında Bilgi Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top