Buradasınız: Anasayfa / Sorular ve Cevaplar / Ezan ve Kametin (Hükümleri)

Ezan ve Kametin (Hükümleri)

Sponsor Bağlantılar

Ezan ve Kametin (Hükümleri)

EZAN VE KAMET

Ezan Ve Kamet
Ezan

Ezan, özel bir zikirdir, İslâm onu, farz namazların vaktinin girdiğini ilan etmek ve müslümanları namaza davet etmek için meşru kılmıştır

Ezan’ın Hükmü

Ezan, vaktinde kılınan namaz için de kazaya kalan namaz için de sünnettir Ezan, cemaat için sünnet-i kifaye, fert için sünnet-i ayn’dır Cemaatten birinin ezan okuması diğerleri için de yeterlidir Fakat tek başına namaz kılan kimse ezan okumazsa, sünneti yerine getirmemiş olur İslâm’ın alâmetlerinden biri olması itibariyle ezanın önemi çok bü­yüktür

Ezan’ın Meşru Kılınmasının Delili

Ezan’ın meşru olmasının delili, Kur’an ve Sünnet’tir Kur’an’dan delili şu ayettir:
Ey iman edenler! Cuma günü namaza (ezan ile) çağrıldığınız zaman hemen Allah’ı anmaya (Cuma’yı kılmaya) koşun ve alışverişi bırakın
(Cuma/9)
Sünnet’ten delili ise şu hadîstir:
Namaz vakti geldiğinde içinizden biri size ezan okusun Sonra en büyüğünüz size imamlık yapsın[1]

Ezan’ın Meşru Kılınması

Ezan, hicretin ilk senesinde meşru kılınmıştır İbn Ömer şöyle demektedir: “Müslümanlar Medine’ye geldikleri zaman toplanıp namaz
vakitlerini gözetlerlerdi O zaman namaz için çağrı yapılmıyordu Birgün bu hususta konuştular Bazıları ‘Hristiyanlann çanı gibi bir çan edinelim’ derken, bazıları da ‘Yahudilerin borusu gibi bir boru edinelim’ dediler Hz Ömer ‘Halkı namaza çağırmak için neden bir adam göndermi­yorsunuz?’ dedi Hz Peygamber ‘Ey Bilal! Kalk, namaz için nida et (ezan oku)’ dedi”[2] Ezan’ın lafızları şöyledir:
Allahu ekber, Allahu ekber, Allahu ekber, Allahu ekber Eşhedu enlâ ilahe illallah, eşhedu enlâ ilahe illallah
Eşhedu enne Muhammeden Rasûlullah, eşhedu enne Muhammeden Rasûllullah
Hayye ala’s-saîât, hayye ala’s-salât
Hayye ale’l-felah, hayye ale’l-felah
Allahu ekber, Allahu ekber
Lâ ilahe illallah
Allah herşeyden yücedir, Allah herşeyden yücedir
Allah herşeyden yücedir, Allah herşeyden yücedir
Şahitlik ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur Şahitlik ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur
Şahitlik ederim ki Muhammed, Allah’ın Rasûlüdür Şahitlik ederim ki Muhammed, Allah’ın Rasûlüdür
Haydi namaza, haydi namaza
Haydi felaha, haydi felaha
Allah herşeyden yücedir, Allah herşeyden yücedir
Allah’tan başka ilah yoktur
Sabah namazı için ezan okunurken hayye ale’l-felah ibaresinden sonra iki defa essalâtu hayrun min’en-nevm (=namaz uykudan hayırlıdır) denir Bu ibare de Buharı, Müslim ve diğer muhaddislerin sahih olarak rivayet ettikleri hadîslerle sabit olmuştur

Ezan’ın Sıhhatinin Şartları

1 Müslüman olmak
Kâfir’in ezanı sahih olmaz Çünkü kâfir ibadet ehli değildir
2 Temyiz sahibi olmak
Mümeyyiz olmayan çocuğun ezanı sahih olmaz Çünkü çocuk ibadet ehli değildir, vakti tesbit etme ehliyeti de yoktur
3 Erkek olmak
Kadının, erkekler için ezan okuması ve erkeklere imamlık yapması sahih değildir
4 Ezan’ı tertibe riayet ederek okumak
Ezan’ı, Hz Peygamber ve ashabına tâbi olmak için tertibe riayet ede­rek okumak şarttır Tertipli okumayı terketmek ezan’ı, ilan olmaktan çıkarır
5 Ezan lafızlarını peşpeşe okumak
Ezan lafızları arasında büyük bir fasıla olmamalıdır; zira bu, ezan’ın sahih olmasını engeller
6 Ezan, cemaat için okunuyorsa sesi yükseltmek
Münferid olarak ezan okunuyorsa, cemaati olmayan bir mescidde de olsa sesi yükseltmek sünnettir Cemaatle namaz kılınmış olan mescidde kendisi için ezan okuyorsa, insanların başka bir namaz’ın vaktinin girdiğini sanmamaları için kişinin sesini kısması sünnettir Hz Peygamber, Ebu Said el-Hudrî’ye şöyle demiştir:
Ben, senin koyunları ve çölü sevdiğini görüyorum Sen koyunlarının içinde veya çölde olduğunda namaz için ezan okuduğun zaman se­sini yükselt Çünkü müezzinin sesinin ulaştığı insanlar, cinler ve herşey kıyamet günü onun için şahitlik yaparlar[3] Kadınların cemaatle kıldıkları namaz için ezan okumaları mendub değildir Çünkü onların seslerini yükseltmelerinde fitne sözkonusudur Kadınlar için mendub olan sadece kamet getirmeleridir Çünkü kamet cemaatin canlanmasına vesile olur Kâmet’te ezan’da olduğu gibi sesin yükseltilmesi sözkonusu değildir
7 Namaz vaktinin girmesini beklemek Çünkü Hz Peygamber şöyle buyurmuştur:
Namaz vakti girdiğinde içinizden biri size ezan okusun[4] Namaz, ancak vaktin girmesiyle kılmabilir Ezan da vaktin girdiğini ilan etmektir Bu nedenle vakit girmeden okunan ezan’ın sahih ol­madığında âlimler ittifak etmişlerdir Ancak sabah namazı bundan hariç­tir; sabah namazı için gece yarısından itibaren ezan okunabilir Bunun nedeni ileride izah edilecektir

Ezan’ın Sünnetleri

1 Müezzin’in kıbleye dönmesi
Çünkü selef ve haleften nakledildiğine göre kıble yönlerin en şerefi isidir
2 Müezzin’in, küçük ve büyük hadesten (abdestsizlik ve cünüp-lükten) temiz olması
Abdestsiz bir kimsenin ezan okuması tenzihen mekruhtur Cünüb bir kimsenin ezan okuması ise tahrimen mekruhtur Hz Peygamber şöyle buyurmuştur:
Taharetsizken (abdestsizken), aziz ve celil olan Allah’ı anmayı hoş görmüyorum[5] 3 Ezan’ı ayakta, okumak
Çünkü Hz Peygamber ‘Ey Bilal! Kalk, namaz için nida et (ezan oku)’ buyurmuştur
4 Hayye ale’s-salat derken -göğsünü kıbleden çevirmeden- başını sağa, hayye ale’l-fclah derken de başını sola çevirmek
Ebu Cuheyfe şöyle diyor: “Bilal’ın hayye ale’s-salât ve hayye ale’l-fe­lah derken başını sağa ve sola çevirdiğini gördüm”[6] 5 Ezan lafızlarını tertil ile (ağır ağır) okumak
Çünkü ezan, meydanda olmayan (işinde-gücünde olan) insanlara namaz vaktini ilan etmektir Tertil ile okumak, ilanın daha iyi duyulmasını sağlar
6 Ezan’da tercî yapmak
Bu, Ebu Mahzûre’den rivayet edilen bir hadîsle sabit olmuştur[7] 7 Sabah ezanında tesvib yapmak
Tesvib, hayye ale’l-felah dedikten sonra iki defa es-salâtu hayrun min’en-nevm (namaz uykudan hayırlıdır) demektir Çünkü bu husus ha­dîsle sabit olmuştur[8] 8 Müezzin’in güzel ve’gür sesli olması
Böylece ezan’ı dinleyenlerin kalbi incelir ve ona icabet etmeye mey­leder Ezan’t rüyasında gören Abdullah b Zeyd’e, Hz Peygamber şöyle demiştir:
Bilal ile kalk ve rüyanda gördüklerini Bilal’e öğret de o okusun Çünkü onun sesi senden daha gürdür[9] 9 Müezzin’in, halk arasında ahlakıyla ve adaletiyle tanınan bir kişi olması
Böyle olan müezzin’in çağrısına halk daha kolay icabet eder Zira fâsık bir kimsenin çağrısına icabet edilmez
Ayrıca ezan’da sesi uzatıp teganni yapmak mekruhtur 11 Sabah ezanını iki müezzin’in okuması
Müezzinlerden biri fecr’den önce, diğeri de fecr’den sonra ezan okumalıdır Bunun delili şu hadîstir:
Bilal ezan’ı erken okuyor Siz İbn Ümmi Mektum’un ezanını işitinceye kadar (sahurda) yeyip-içiniz[10] 12 Ezan’ı duyan kimsenin susup müezzin’in söylediklerini tekrar et­mesi sünnettir
Siz ezan’ı işittiğiniz zaman müezzin’in söylediklerini aynen tekrar edin[11] Ancak müezzin hayye ale’s-salât dediği zaman dinleyenler lâ havle vela kuvvete illâ bitlah (ibadetlere yöneliş, günahlardan dönüş ancak Allah’ın yardımı iledir) demelidirler Bunun delili şu hadîslerdir:
Müezzin hayye ale’s-salât ve hayye ale’l-felah dediğinde dinleyenler lâ havle vela kuvvete illâ biilah demelidir[12] Hadîsin sonunda şöyle denmiştir:
Kim bunu kalbinden,söylerse cennet’e girer
13 Ezan’dan sonra dua etmek ve Hz Peygamber’e salâvat getirmek
Hem müezzin, hem de ezanı duyanlar için, ezan bittikten sonra Hz Peygamber’e salâvat getirip Hz Peygamber’den varid olan dua’yı okumak sünnettir Hz Peygamber şöyle buyurmuştur:
Müezzin’in ezanım-işittiğiniz zaman siz de onun söylediklerini tekrar edin Sonra bana salât ve selâm okuyun Çünkü her kim bana bir salât okursa, bundan dolayı Allah ona on salât getirir Sonra Allah’tan benim için vesile’yi isteyin Vesile, cennet’te bir derecedir ki o, Allah’ın kullarından yalnız birine nasip olacaktır Umarım ki o kul ben olayım Kim benim için Allah’tan vesile’yi isterse ona şefaat vâsıl olacaktır[13] Kim ezanı işittiği zaman ‘Ey Allahım! Ey bu tam davetin ve kılınmak üzere olan bu namazın rabbi! Muhammed’e vesîle’yi ve fazileti ihsan et, bir de onu kendisine va’dettiğin Makam-ı Mahmud’a ulaştır’ derse kıyamet günü benim şefaatim ona vacib olur[14] Tam davetten maksat, tağyir ve tebdili kabul etmeyen tevhid’in dave­tidir Fazilet, ahlâkların tümünden üstün olan bir mertebedir Makam-ı Mahmud ise, herkesin sahibini övdüğü makamdır Allah’ın va’dinden maksat, ‘Rabbiniri seni övgüye değer bir makama (Makam-ı Mahmud’a) göndermesi umulur’ (İsra/79) ayetidir
Müezzin, Hz Peygamber’e salât ve selâmı ezan sesinden biraz daha yüksek sesle ve -ezan’dan sanılmaması için- ezandan ayrı olarak oku­malıdır

İkâmet (Kamet)

İkâmet, ezan’m aynısıdır Ancak aşağıda zikredeceğimiz bazı husus­larda ezan’dan ayrılır
1 Ezan ikişer ikişer, kamet ise teker teker okunur Bunun delili, Enes’ten rivayet edilen şu hadîstir:
Bilal’e, ezan lafızlarını ikişer ikişer, kamet lafızlarını da birer birer söylemesi emrolundu Yalnız kad kâmeti’ş-salât lafzı hariçtir ki onu iki defa söylemesi emredildi[15] Kâmet’in tam lafzı şöyledir:
Allahu ekber, Allahu ekber
Eşhedu enlâ ilahe illallah
Eşhedu enne Muhamnıeden rasûlullah
Hayye ale’s-salât
Hayye ale’l-felah
Kad kâmeti’s-salât, kad kâmeti’s-salât
Allahu ekber, Allahu ekber
Lâilaheillallah
Allah herşeyden yücedir, Allah herşeyden yücedir
Şehadet ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur
Şehadet ederim ki Muhammed, Allah’ın rasûlüdür
Haydi namaza;
Haydi felaha
Namaz başladı, namaz başladı Allah herşeyden yücedir, Allah herşeyden yücedir Allah’tan başka ilah yoktur
Kâmet’in lafızları Buharı, Müslim ve diğer muhaddislerin rivayet ettik­leri sahih hadîslerle sabit olmuştur
2 Kâmet’i, ezan’ın aksine süratle okumak vacibdir
Çünkü ezan hazırda olmayanları namaza davet etmek içindir Onun için de ağır ağır ve yüksek sesle okunması, insanların işitmesi açısından daha uygundur Kamet ise hazır olan kimseler için olduğundan dolayı süratle okunması gerekir
3 Kaza borcu olan kimse, onları kaza etmek istediğinde sadece ilk namaz için ezan okumalı, ondan sonraki her namaz için kamet getirme­lidir
Bunun delili de Hz Peygamber’in Müzdelife’de akşam ve yatsı na­mazlarını birleştirip namazı bir ezan ve iki kamet ile kılmasıdır[16]

Kâmet’in Şartlan

Kâmet’in şartlan da ezan’ın şartlarının aynısıdır Kâmet’in Sünnetleri
Kâmet’in sünnetleri, ezan’ın sünnetlerinin aynısıdır Ancak müezzin’in kamet getirmesi müstehab’dır Kâmet’i işiten bir kimse ‘Ekamehallahu ve edameha (Allah bunu kaim ve daim kılsın)’ demelidir[17]

Farz Olmayan Namazlar İçin Çağrı Yapılması

Ezan ve kamet farz namazlarda müekked sünnetlerdendir Farz ol­mayan ve cemaatle kılınan Bayram namazları, güneş ve ay tutulması es­nasında kılınan namazlar ve cenaze namazı gibi namazlarda ezan ve kamet sünnet değildir Ancak es-salâtu camiatun (namaz toplayıcıdır) demek sünnettir
Abdullah b Amr b As’tan şöyle rivayet edilmiştir: “Hz Peygamber zamanında güneş tutulduğunda es-salâtu camiatun diye namaz için çağrı yapıldı”[18] Cemaatle kılınması meşru olan diğer sünnetler de güneş tu­tulduğunda kılınan namaza kıyas edilmektedir

[1] Buharî/602; Müslim/674

[2] Buharî/579; Müslim/377

[3] Buharî/584

[4] Buharî/602; Müslim/674

[5] Ebu Dâvud/17 ve başka muhaddisler

[6] Buhari/608

[7] Müslim/379

[8] Ebu Dâvud/500

[9] Ebu Dâvud/499 ve başka muhaddisler

[10] Buharî/592; Müslim/1092

[11] Buharî/586; Müslim/383

[12] Buhari/588; Müslim/385

[13] Müslim/384, (Abdullah b Arar b As’taş)

[14] Buharî/579 ve başka muhaddisler

[15] Buharî/580; Müslim/378

[16] Müslim/1218

[17] Ebu Dâvud/528

[18] Buharî/1003; Müslim/910

Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Cunnilingus (oral ilişki) Caiz Midir Caiz Değilmidir? Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.


Etiket: kametin hükmü, ezan ve kametin önemi, kamet getirmenin hükmü nedir, ezanın rüknü nedir, kamet getirmenin hükmü, Ezan ve kametin önemi 5 tane, ezan hükümleri, ezan ve kametin fakları, ezan ve kameti tanımlayınız

Bir yorum

  1. emeğinize sağlık Allah razı olsun…

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top