Buradasınız: Anasayfa / Sorular ve Cevaplar / Altın ve Paranın Zekatı Nasıl Hesaplanır?

Altın ve Paranın Zekatı Nasıl Hesaplanır?

Sponsor Bağlantılar

Altının Zekatı Nasıl Hesaplanır?
Paranın Zekatı Nasıl Hesaplanır?

Sıraladığımız konularda Dört Mezhebe Göre Zekat Nasıl Verilir konularını işledik.

Paranın Zekatı:

Peygamber Efendimiz (s.a.v) zamanında günümüzde olduğu gibi para yoktu.Dinar isimli altın para ile, dirhem isimli gümüş para vardı.Zekat da bu sebeple altın ve gümüş para üzerinden hesaplanıyordu.Bunun için, günümüzde paralarda nisap miktarı, altın esas alınarak tespit edilir. Bu da 85 gram altındır.Bir miktar parası, bir miktar da altını olan kimse, şayet her ikisinin toplamı 85 gram altına eşit gelirse, zekat vermekle mükelleftir.

Şafilere göre böyle bir ilave yapılamaz.Bir kimse zekatla mükellef olabilmesi için nisap miktarı altına veya paraya sahip olması gerekir.Şafiilerde nisap miktarı 72 gram altındır. Paranın zekatı 1/40 ( % 2.5 )’dir.

Altının Zekatı

Peygamber Efendimiz Hazretleri (s.a.v) bir hadislerinde, “Altın üzerinden yirmi miskalden azında zekat yoktur, gümüs üzerinden iki yüz dirhemden azında zekat yoktur” buyurarak, altın ve gümüsün nisap miktarını belirlemiştir.Bu da günümüz ölçülerine göre altında 85 gram, gümüşte 595 gram eder.*

85 gram altının zekatı 2 gram altındır. Bu ise 1/40 demektir.85 gramdan sonrası, yaklaşık 20 gram olmadıkça zekata tabi değildir.85+20 olursa, o yirmi gram da ayrıca zekata tabidir.Ancak 20 gramdan az olan altın zekata tabi olan başka bir şeyle mesela para ile birlikte hesaplandığında nisap miktarına ulaşıyorsa yine zekatı verilir.85 grama ilaveten mevcut olan 20 gram altının zekata tabi olmaması, İmam-i Azam’a göredir.Talebesi olan İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed’e göre bu fazlalığın da kırkta biri zekat olarak verilir.

İmam Şafii ve diğer mezhep imamları da fazlalık için 1/40 zekat verileceği görüsündedirler. Gümüşte de ölçü 1/40’dır. Buna göre 595 gram gümüsün zekatı, 15 gram gümüştür.

Altından veya gümüşten yapılmış sanat eserleri eğer nisap miktarına ulaşırsa zekatı verilir. Böyle bir antika eserin zekatı eğer kendisinden verilecekse tartılır, kırkta biri zekat olarak verilir.Fakat başka bir şeyden verilirse, değeri nazara alınır.Kendi cinsinden ödendiği takdirde de İmam-i Azam ve Ebu Yusuf’a göre değeri esas alınır.

Hanefi mezhebine göre altın, gümüş ve ticari mallarının nisap miktarında bunların bir cinsten bulunması şartı aranmaz.Mesela bir kimsenin bir miktar altını, biraz gümüşü, biraz da ticaret eşyası bulunsa, bunların toplamı nisap miktarına ulaşsa, böyle birinin zekat vermesi farzdır. Şafii’ye göre altın ile gümüş farklı cinsten oldukları için, nisap-ta beraber hesaplamazlar.

* Altın için 72, 91, 96 ve 100 gramı; gümüş için de 642 ve 700 gramı esas alanlar da vardır. Bu farklılığın nereden kaynaklandığını daha önce anlattık.Oraya bakılabilir.

Karışık Altının Zekatı (Mağşuş)

Mağşuş’un ( halis olmayan, yani yabancı madenler karışmış olan altın veya gümüş ) zekatı hakkında mezheplerin çeşitli görüşleri vardır.Mesela Hanefi alimlerine göre, altın veya gümüşün halis olması şart değildir.İçindeki altın veya gümüş ağırlığı yabancı madenlerden fazla veya ona eşit ise, tamamını altın veya gümüş olarak düşünüp zekatını vermek gerekir.

Şafiilere göre, “mağşuş” olan altının içerisindeki halis altın kısmı nisap miktarına ulaşmadıkça zekatını vermek gerekmez.

Zinet Eşyasına Zekat Düşer mi?

Kadının kullandığı ziynet eşyası ya altından, ya gümüşten veya inci, elmas, yakut ve zümrüt gibi kıymetli taşlardan yapılan kadınların ziynet eşyasına zekat düşmediği hususunda bütün alimler ittifak halindedir.Ancak ziynet eşyalarına zekat düşüp düşmeyeceği hususunda mezhepler arasında farklı görüşler vardır.

Mesela Hanefi mezhebine göre, altından veya gümüşten yapılmış olan, nişan yüzüğü, küpe, bilezik gibi ziynet eşyaları nisap miktarına ulaştığında, üzerinden bir sene geçtiği zaman zekat vermek gerekir.Bu ziynet eşyalarının zekatı kendi cinsinden değil de başka bir şeyle, mesela para ile ödenecekse, kıymetleri esas alınır.Bunda ittifak vardır.Kendi cinsleriyle, yani altın veya gümüşle ödeneceği takdirde ise İmam-i Azam ve İmam Ebu Yusuf ‘a göre gramı, İmam Züfer’e göre kıymetleri ,İmam Muhammed’e göre ise daha faydalı olan hangisi ise o esas alınır.
Mesela 85 gram ağırlığında olan bir altın bilezik, üzerindeki sanat eseri sebebiyle fiyat itibarıyla 110 gram altın değerinde olsa, eğer altından başka bir şeyden verilecekse, 85 gramın değil, maddi değeri olan 110 gramın zekatı verilir.Fakat altın olarak verilecekse, İmam-i Azam ve İmam Ebu Yusuf’a göre 85 gramın zekatı verilir.Altın ve gümüşten olan ziynet eşyasının zekatını vermek Hanefi mezhebine göre gerektiği halde, cumhur dediğimiz müçtehitlerin çoğu, ziynet eşyasına zekat düşmeyeceği kanaatindedir.

Şafii, Maliki, Hanbeli mezhebine göre ve birçok Sahabe ve Tabiine göre Zinet eşyasına zekat düşmez.

Şafii mezhebine göre, kadının sahip olduğu altın ve gümüşten olan ziynet eşyasının üzerinden bir sene geçmiş olsa bile, zekata tabi olmaz.Bu mezhebe göre, kadının ziynet eşyası insanın normal olarak kullandığı elbise gibidir, şahsi ihtiyacıdır.

Maliki ve Hanbelilere göre kadının kullanma hakkına sahip oldukları ziynetlerin zekata tabi olmadığı görüşündedirler.Fakat Malikilere göre bir anne ,kızı için veya bir erkek evlenmeden önce ileride lazım olacak düşüncesiyle aldığı ziynet eşyası üzerinden bir sene geçtiği takdirde zekatını vermesi gerekir.Yine bu mezhebe göre kullanılmayacak derecede kırılan ziyneti tamir ettirme düşüncesi olmazsa, zekatını vermek gerekir.

Erkeklerin ise altından ziynet eşyası kullanmaları caiz(Haramdır) değildir.Kullanılırsa , zekata tabi mallarıyla birlikte nisaba ulaşırsa, zekat vermeleri farz olur. ( Mezahibü’i-Erbaa, 2:602 ; Muvatta, Zekat:5 )

Ancak ” Kadının ziynetine zekat düşmez” diyen alimler, kadının ziynet eşyasının örfe ve içtimai mevkisine göre normal olmasını ve zekattan servet kaçırma gibi bir niyet taşınmamasını şart koşmuşlardır. İsrafa ve gösterişe kaçan veya zekatının verileceği kanaatindedirler. ( Hukuk-u İslamiyye Kamusu, 4:112 )

Bazı müçtehitler de “Bunların zekatını ihtiyacı olanlara emaneten vermektir.Veya süs eşyalarına sadece bir defaya mahsus olmak üzere zekat düşer” hükmünü benimsemişlerdir. Zinet eşyasına zekatın verileceğini savunan alimlerin de, verilmeyeceğini savunan alimlerin de delilleri vardır.Mesela, ziynet eşyasının zekata tabi olduğunu savunan Hanefiler ve Mücahid Zühri gibi alimler,su hadisi görüşlerine delil olarak zikrederler:

Bir kadın ile kızı beraber Resulullah (s.a.v)’a gelmişti.Kızın kolunda iki tane kalın bilezik vardi. Resulullah(s.a.v) kadına, “Bunun zekatını veriyor musun?” dedi. Onun “Hayır” cevabı üzerine de söyle buyurdu:

“Kıyamet gününde Allah (c.c)’in onların yerine sana ateşten iki bilezik taktırması hoşuna gider mi?”

Bu tehdidi duyan kadın hemen onların çıkarttı ve “İkisi de aziz ve celil olan Allah ve Resulüne aittir” diyerek Resulullah (s.a.v)’a uzattı. ( Ebu Davud, Zekat:9 )

Yine bu alimler, Peygamber Efendimiz Hazretleri (s.a.v) Hz. Aişe(r.anha) ‘nın parmaklarındaki büyük yüzüklerin zekatını vermediğini söylemesi üzerine, “Onların zekatını vermemen ateşe girmen için sana yeter” ( Ebu Davud, Zekat:9) seklindeki tehdidini de delil olarak zikrederler.

Zinet eşyasına zekat düşmeyeceğini söyleyenler de, “Zinet eşyası zekata tabi değildir” ( Darekutni, Sünen,2 :107 ) hadisini ve Hz.Aişe (r.anha)’nın kardeşinin yetim kızlarına baktığını, onların ziynet eşyası olduğu halde zekatlarını vermediğini görüşlerine delil olarak zikrederler.(Muvatta, Zekat:5) Ayrıca Hz. Cabir bin Abdullah (r.a) ziynetin zekatı hususundaki bir suali verilmeyeceği şeklinde cevaplandırdığını söylerler.

Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Para ve Altının Zekatı Nasıl Hesaplanır? Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.


Etiketler: zinet altından zekat verilir mi

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top